ਕਵੀ ਜੀ............ ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ

ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਵੀ ਜੀ
ਬੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਜੀ
ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕਵੀ ਜੀ
ਬਣਨ ਅਣਜਾਨ ਕਵੀ ਜੀ

ਭੁੱਖੇ ਦੀ ਆਂਦਰ ਕਵੀ ਜੀ
ਖਾ ਗਿਆ ਬਾਂਦਰ,ਕਵੀ ਜੀ
ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਰਿੱਛ ਕਵੀ ਜੀ
ਗੂੜੇ ਨੇ ਮਿੱਤ ਕਵੀ ਜੀ

ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ, ਅਲਵਿਦਾ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ

ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ
ਰੱਬ 'ਤੇ ਟੇਕ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ
ਭੁੱਖਾ ਵੀ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ
ਰੱਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰਜਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ
ਤੇਰੇ ਕੋਧਰੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਰਿਹਾ
ਤੇਰਾ ਮੈਲਾ ਕੁੜਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਹਾ
ਤੇਰਾ ਭਾਗੋ ਦੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਰਿਹਾ
ਤਿਣਕਾ ਰਿਹਾ ਕਦੇ ਰੁੱਗ ਰਿਹਾ
ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ, ਅਲਵਿਦਾ

ਔਰਤ ਕਦੇ ਬੇਵਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ

ਕੋਈ ਕਵਿਤਾ ਖਰੀਦ ਲਵੇ
ਅਤੇ ਕਹੇ
ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੋ ਗਈ
ਕੋਈ ਸਾਜ਼ ਖਰੀਦ ਲਵੇ
ਅਤੇ ਕਹੇ
ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ
ਪਰ ਨਹੀਂ
ਕਵਿਤਾ ਕਦੇ
ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਸਾਜ਼ ਕਦੇ
ਖਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ

ਸਾਜਨ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ

(ਬਰਾਤ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ)

ਹਮ ਘਰ ਸਾਜਨ ਆਏ
ਹਮ ਘਰ ਸਾਜਨ ਆਏ
ਗਿਰਝਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ
ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੇ ਜਾਏ

ਰਿਬਨ ਕੱਟਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਈ
ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਲ਼ਾਲ਼ਾਂ
ਠਰਕ ਹਿੜਕ ਦੇ ਭੁੱਖੇ
ਜਾਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਜਾਏ

ਕੂੰਜਾਂ……… ਗੀਤ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ

ਇਕ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੇ ਕੂੰਜਾਂ ਤੱਕੀਆਂ
ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਰੋਇਆ
ਸਾਡਾ ਵੀ ਤਾਂ ਹਾਲ ਡਾਢਿਓ
ਕੂੰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋਇਆ
ਕਿਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿਤੇ ਜਿਉਂਦੇ
ਰੂਹ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ
ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕੂੰਜਾਂ ਦੀ
ਏਹੀ ਤਕਦੀਰ ਹੋਵੇ

ਵਤਨਾਂ ਵਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ
ਹਾੜਾ ਨਾਂ ਰੋਕੋ ਉਇ ਕੂੰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਨੂੰ

ਲਿੰਗ ਟੈਸਟ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿਰਸਾ

ਇਕ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ
ਸਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਆਦਮੀ ਨੇ
ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੋ ਪੁਛਿਆ,
“ਲੜਕਾ-ਲੜਕੀ ਟੈਸਟ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”
ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,
ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ
“ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਟੈਸਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜੁਰਮ ਹੈ”

****

ਮਨੁੱਖ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ........... ਲੇਖ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ

ਜਦੋਂ ਇਕ ਜੰਗਲੀ-ਜਾਨਵਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਇਹੀ ਪੈਰ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਕਿਰਤ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਜਗਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵ ਜਾਨਵਰ + ਕਿਰਤ = ਮਨੁੱਖ। ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁਢਲੇ ਕਬੀਲਾਈ ਦੌਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਹਾਲੇ ਤਕ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਭੈਅ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਕਬੀਲਾਈ ਦੌਰ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਗੁਲਾਮਦਾਰੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਲਾਮ-ਮਾਲਕ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਨਵੇਂ ਸੰਦ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਪਰ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮਦਾਰੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੁਲਾਮ-ਮਾਲਕ ਦਾ ਨਾ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨ-ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਬੰਧ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਯਥਾਸਥਿਤੀ ਬਣਾ ਕਿ ਰੱਖਣ ਲਈ ਧਰਮ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਖੇਤੀ-ਸੰਦਾਂ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਉਭਰੇ। ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਨੇ ਕਿਸਾਨ-ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਉਜ਼ਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ  ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਸਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ । ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜਲਵੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ,ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰਨ ਉਸ ਧਰਮ ਨੂੰ  ਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮੋਹਰ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪਈ। ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਡੋਜ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕੈਪਸੂਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕਿ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਗਰੰਥਾਂ ਚੋਂ ਤੁੱਕਾਂ ਲੱਭ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬੌਣਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀਆਂ ਨਾ-ਕਾਮਯਾਬ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੱਸਦੇ ਨੇ, ਉੱਥੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਂਗੂ ਖੁਲ੍ਹੀ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਨੇ।

ਸ਼ਾਂਤੀ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿਰਸਾ

ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਧੜਕਦੇ ਦਿਲਾਂ ’ਚ
ਫਰਕਦੇ ਡੌਲਿਆਂ ’ਚ
ਸਹਿਕਦੇ ਜ਼ਜ਼ਬਾਤਾਂ ’ਚ
ਉਬਲਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਤਾਂ ’ਚ
ਪੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ’ਚ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ’ਚ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ

ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਲੋਕ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿਰਸਾ

ਬੜੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ

ਰੁੱਖ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਖਿਲਾਫ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ।

ਜਦੋਂ ਵੀ ਨੇ ਮਿਲਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ

ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਆਸ਼ਕ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਨਹਿਰ ਦੇ।

ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ’ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਰੜਕਦੇ

ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਦੇ।

ਹਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖ ਕਿ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਚੱਖਦੇ

ਵੇਖਦੇ ਨੇ ਸਾਹ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦੇ ਜਾਂ ਠਹਿਰਦੇ।

ਕੱਚ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿਰਸਾ

ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਨੇ ਬੰਦਗੀ

ਸਿਰਜੇ ਹੋਏ ਭਰਮ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਮਝਦੇ ਨੇ।

ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਲਾਮਾਂ ਕਰਦੇ

ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਖ ਸਮਝਦੇ ਨੇ।

ਚਮਕਦੇ ਕੱਚ ਲਈ ਲੜਦੇ-ਮਰਦੇ

ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਕੱਚ ਸਮਝਦੇ ਨੇ।

ਤਰਾਸ਼ੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਦੇ ਮਿੰਨਤਾਂ

ਤਰਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਰੱਟ ਸਮਝਦੇ ਨੇ।

ਮਨੁੱਖ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ-ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਉਸਾਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ.......... ਲੇਖ / ਕੁਲਦੀਪ ‘ਅਜਿੱਤ ਗਿੱਲ’

ਸੱਭਿਆਚਾਰ(way of life) ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦਾ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਇਜ਼ਾਦ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ’ਚੋਂ ਹੋਈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣੀ ਬੇਹਤਰ ਜਿੰਦਗੀ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ, ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕੌਮ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਦਾਰਥਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ  ਹਲਚਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਧਾਰ (ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸੰਦ, ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਢੰਗ, ਪੈਦਾਵਾਰੀ ਸਬੰਧ) ਉਪਰ ਹੀ ਉਸਾਰ( ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮ, ਸਾਹਿਤ, ਕਲਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਕਾਨੂੰਨ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਮਾਨਵਤਾ, ਫਿਲਾਸਫੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਆਧਾਰ (base) ਬਦਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਾਰ (superstructure) ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਬੀਤਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕਹਾਣੀਆਂ-ਗੀਤ ਸੁਣਾ ਗਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਹਿੜਕ ਮੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਆਧਾਰ, ਉਸਾਰ ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ (ਆਧਾਰ) ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ  ਦਾ ਹਿੱਤ ਹੁੰਦਾ  ਹੈ।

ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੱਲਿਆਂ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਵਾ ਚ ਖ਼ਿਲਾਰ ਚੱਲਿਆਂ।

ਭਾਂਬੜ ਲਈ ਅੰਗਾਰ ਕਰ ਤਿਆਰ ਚੱਲਿਆਂ।

ਮੇਰੀ ਕਬਰ ਤੇ ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਨਾਂ ਬਲੇ

ਧੜਕਦੇ ਦਿਲਾਂ ਚ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਚੱਲਿਆਂ।

ਬੇਸ਼ਕ ਟੰਗ ਦਿਓ ਫਾਂਸੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ

ਤੁਹਾਡੀ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮੰਸੂਬੇ ਉਜਾੜ ਚੱਲਿਆਂ।

ਰੱਬ........ ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਜਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੈ ਚੱਕਰ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦਾ 

ਕੋਈ ਸਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦਿਖ਼ਾਈ ਜਾਂਦਾ।

ਕੋਈ ਕੰਨਾਂ ਚ ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ

ਕੋਈ ਅੱਖ਼ਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਰੱਬ ਦਿਖ਼ਾਈ ਜਾਂਦਾ।

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਔਰਤ ਨਾਂ ਮੱਥੇ ਲ਼ੱਗੇ

ਕੋਈ ਬੈਠਾ ਜੱਸ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦਾ।

ਨੀਲੇ ਖ਼ਲਾਅ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਬ ਕਹਿ ਰਿਹਾ

ਕੋਈ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਜਗਾਈ ਜਾਂਦਾ।

ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਰੱਬ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ

ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਬਾਣੇ ਚ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦਾ।

ਕਵਿਤਾ........ ਨਜ਼ਮ / ਕਵਿਤਾ / ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਗਲ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ
ਸਮਤਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਟੋਇਆਂ ਟਿਬਿਆਂ ਨੂੰ
ਅੱਗ ਲਉਣਾ ਹੈ ਕਚਰੇ ਨੂੰ
ਸੰਭਾਲਣਾਂ ਹੈ ਰਾਹੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ
ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ
ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ ਮਨੁਖਤਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ

ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਗਲ ਨਹੀਂ ‘ਹੈ
ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ
ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਧੜਕਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦਾ
ਜਾਗਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ
ਸੂਚਕ ਹੈ ਤੁਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ
ਫਤਵਾ ਹੈ ਦੋਖੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ