Showing posts with label ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ. Show all posts
Showing posts with label ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ. Show all posts

ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਸਾਊਥ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਲੋਂ ਵਿਵੇਕ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ.......... ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਐਡੀਲੇਡ : ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ ਦੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਵੇਕ ਸ਼ੌਕ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡਬੋ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 21 ਜੂਨ 1963 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਵੇਕ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਐਦਾਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਕਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਾਇਕ ਵੀ ਸੀ। ਵਿਵੇਕ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨਮੇ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੂਲ਼ ਅਦਾਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ ਦੇ ਸ਼ੋਅ “ਉਲਟਾ- ਪੁਲਟਾ  ਅਤੇ ਫ਼ਲਾਪ ਸ਼ੋਆਂ  ਤੋਂ ਜੋ ਵਿਲੱਖਣ ਮੁਕਾਮ ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਦਕਾਰੀ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਘਾਟਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 46 ਦੇ ਕਰੀਬ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗ਼ਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗਦਰ, ਹੀਰੋਜ਼, ਏਤਰਾਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈਟਜ਼, 36 ਚਾਇਨਾ

‘ਪਿਆਰੀ ਸ਼ਬਦ-ਸਾਂਝ’.......... ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਘੜ ਕੇ, “ਸ਼ਬਦ-ਸਾਂਝ” ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ
ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਰੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਘਰ-ਘਰ ਅਲਖ ਜਗਾਈ
ਚੰਗੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਬਾਲ ਕੇ ਦੀਵੇ, ਚਾਨਣ ਕਰੀ ਲੋਕਾਈ
ਚੰਗੀਆਂ ਲਿਖ਼ਤਾਂ ਸੱਭ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ
ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਰਚਨਾਂ, ਸਾਂਝ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਾਈ
ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਕਰ ਕੇ ਸੇਵਾ, ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀ ਖ਼ੁਦਾਈ
ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਕੰਮ ਹਸਮੁਖ ਰਹਿਣਾ, ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ
ਜੰਮ-ਜੰਮ ਕੇ ਸੱਭ ਮਾਰੋ ਮੱਲਾਂ, ਕਰ ਕੇ ਨੇਕ ਕਮਾਈ
ਸ਼ਬਦ-ਸਾਂਝ ਦੇ ਪਾਤਰ ਜਿੰਨੇ, ਸੱਭ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਧਾਈ।

ਦੀਵਾਲੀ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਮੈਂ ਦੀਵਾ ਤੇਰੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ ਦਾ, ਤੂੰ ਚਾਵਾਂ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਏ
ਮੈਂ ਰੌਣਕ ਤੇਰੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਦੀ, ਤੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਏ

ਇਹ ਬੱਤੀ ਜੋ ਉਮੰਗਾਂ ਦੀ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ‘ਚ ਬਾਲੀ ਏ
ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪਾਂ ਦੀ, ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿਹਰਾਂ ਵਾਲੀ ਏ
ਇਹ ਚਾਵਾਂ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਏ... !

ਇਹ ਮਿੱਠੀ ਯਾਦ ਹੈ ਹਾਸੇ ਦੀ, ਲੈ ਚੂਰੀ ਵੰਡ ਪਤਾਸੇ ਦੀ
ਇਹ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵੀ ਏ, ਇਹ ਦਾਤਾਂ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਏ
ਇਹ ਸਾਦਗ਼ੀ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਏ... !

ਕੁਛ ਵੰਡਦੇ ਅੱਜ ਸੌਗਾਤਾਂ ਨੇ, ਕੁਛ ਮੰਗਦੇ ਪਏ ਖ਼ੈਰਾਤਾਂ ਨੇ
ਇਸ ਜੱਗ ਦੀ ਲੋੜ ਨਿਰਾਲੀ ਏ ਪਰ ਰਾਤ ਰਹਿਮਤਾਂ ਵਾਲੀ ਏ
ਇਹ ਚਾਵਾਂ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਏ....!

ਇਹ ਰਾਤ ਹੈ ਰੌਣਕ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ, ਸੱਭ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੱਭ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ
ਇਸ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਲ ਮਤਵਾਲੀ ਏ, ਇਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਏ
ਇਹ ਯਾਦਾਂ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਏ…॥

ਰਹਿਮਤ .......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਵਾਰ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਤਰਦੇ ਤਰਦੇ ਪਾਰ ਹੋਏ
ਕੋਈ ਦੱਸੋ ਮੇਰੀ ਅੰਮੜੀ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁੱਖ ਸੰਘਾਰ ਹੋਏ
ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਵਾਰ ਹੋਏ।

ਜਦੋਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਮੈਂ, ਕਈ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਡਰ ਸਵਾਰ ਹੋਏ
ਤੂੰ ਫੜਿਆ ਹੱਥ ਮੇਰਾ ਡਿੱਗਦੇ ਦਾ, ਹਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਹੋਏ
ਤੇਰੀ ਪੈੜ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਾਂ, ਸੱਭ ਸੋਚੇ ਸੁਪਨ ਸਾਕਾਰ ਹੋਏ
ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਵਾਰ ਹੋਏ

ਤੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਨੇ ਭਰਿਆ ਜੋਸ਼ ਮੇਰਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਉਪਕਾਰ ਹੋਏ
ਮੈਂ ਪੁੱਤ ਕਪੁੱਤ ਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਨਾ ਹੰਕਾਰ ਹੋਏ
ਮੈਂ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਤੇ ਰਿਣੀ ਤੇਰਾ, ਨਾ ਚਾਹ ਕੇ ਕਰਜ਼ ਉਤਾਰ ਹੋਏ
ਬੱਸ ਹੱਥ ਜੋੜ ਇਹ ਬੰਦਗ਼ੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਂ ਭਾਰ ਹੋਏ
ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਵਾਰ ਹੋਏ।

****

ਧੀ-ਧਿਆਣੀ.......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)


ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਏ, ਬੇਟੀ ਤਨੀਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਐਡੀਲੇਡ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ . ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਘਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ . ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਂ ਕਰੀਬ ਘੰਟਾ ਕੁ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਕੇ ਈ-ਮੇਲ ਕੀਤੀ ਹੈ . ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ “ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ” ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ,ਤਨੀਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਪਾ ਤੇ ਸੁਮਿਤ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ . ਸੁਮਿਤ... ਧੰਨਵਾਦ ਇਸ ਪਿਆਰੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ...


ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ

ਅੱਜ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਧੀ ਧਿਆਣੀ, ਲੱਗੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਿਆਣੀ
ਪੋਲਾ ਪੋਲਾ ਹੱਸਦੀ ਐਦਾਂ, ਅੰਬਰ ਵਰ੍ਹਿਆ ਸਾਉਣ ਦਾ ਪਾਣੀ।
ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਮਰੀਅਮ ਵਰਗੀ, ਨਟਖਟ ਚੰਚਲ ਪਰੀਆਂ ਵਰਗੀ
ਬੋਲ ਉਹਦੇ ਸੀ ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ, ਘਿਓ ਸੱਕਰ ਵਿੱਚ ਗੁੰਨ੍ਹੇ ਸਾਰੇ
ਠੁਮਕ ਠੁਮਕ ਉਹ ਚੱਲਦੀ ਐਦਾਂ, ਗਿੜਦੇ ਹਲਟ ਜਿਊਂ ਬਲ੍ਹਦਾਂ ਥਾਣੀ।
ਅੱਜ ਮਿਲੀ ਇੱਕ ਧੀ ਧਿਆਣੀ…

ਆਈ ਵਤਨ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਸੀ ਮਾਪੇ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲੀ ਜਾਪੇ
ਅੱਖਾਂ ਵਿਚਲੇ ਕੋਏ ਦੱਸਦੇ, ਘੜੀ-ਮੁੜੀ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਨਾਪੇ।
ਮੰਮੀ ਪਾਪਾ ਨਾਲ ਜੋ ਬਹਿੰਦੀ, ਹਰ ਦਮ ਹੱਸਦੀ ਟੱਪਦੀ ਰਹਿੰਦੀ
ਗੁੱਡੇ ਗੁੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ, ਬਣੋ ਮੇਰੇ ਸੱਭ ਹਾਣੀ
ਮਿਲੀ ਸੀ ਇੱਕ ਨਿਆਣੀ…

ਕੁਛ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਈ ਜਿਹੜੀ, ਮੁੜ ਕੇ ਹੋਊ ਪਰਾਈ ਜਿਹੜੀ
ਧੀ ਬਾਬੁਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਲੋਚੇ, ਅੰਮੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਈ ਜਿਹੜੀ।
ਮਾਪੇ ਹਿੱਕ ‘ਤੇ ਸਿੱਲ੍ਹ ਧਰਨਗੇ, ਧੀ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਵਿਦਾ ਕਰਨਗੇ
ਹੱਥੀਂ ਤੋਰ ਕੇ ਫਾਰਗ ਹੋਣਗੇ, ਜੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਪੁਰਾਣੀ
ਮਿਲੀ ਸੀ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣੀ……॥

ਹਾਕੀ .......... ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਸੌਖੀ ਖੇਡ ਨਾ ਹਾਕੀ ਮਿੱਤਰਾ, ਦਸਦੇ ਖੇਡਣ ਜਿਹੜੇ,
ਧੜ੍ਹ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਕੇ ਜਿੱਤੀਏ ਮੈਚ ਯਾਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ।
ਇੱਕ ਖਿੱਦੋ ਨਾਲ ਪਿੜ ਨੂੰ ਮੱਲਣਾ, ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਾ ਜਾਣੀ,
ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਲਈ ਚੱਲਦੀ ਰੱਜ ਕੇ, ਆਪਸ ਖਿੱਚੋਤਾਣੀ।
ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਉਹੀ ਮੁੱਢ ਤੋਂ, ਜੋ ਹਿੰਮਤਾਂ ਦੇ ਹਾਣੀ
ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਫਾਡੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਾਉਂਦੇ ਨੀਵੀਂ ਕਾਣੀ।
‘ਖਿੱਦੋ-ਖੁੰਡੀ’ ਨੂੰ ਲਿੱਪ ਕੇ ਭੋਰਾ, ਹਾਕੀ ਬਣੀ ਸਿਆਣੀ
ਚਿਰਾਂ ਤਾਈਂ ਜਿਸ ਧੂਮਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਰੁਲ ਗਈ ਅੱਜ ਨਿਮਾਣੀ।
ਕਦੇ ਹਾਕੀ ਖੇਡ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹਾਕੀ ਸੀ ਮਹਾਰਾਣੀ,
ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ੇ ਤੇ ਧੁੰਦਲੀ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਸਦੀ ਅੱਜ ਕਹਾਣੀ।
ਧਿਆਨ, ਪਿੱਲੇ ਤੇ ਪਰਗਟ ਕਹਿੰਦੇ ਭਰ ਗਏ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ
ਹੁਣ ਵੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਛਿੜਦੀ, ਜੁੜਦੀ ਜਦ ਕੋਈ ਢਾਣੀ।
ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਇਸ ਕਾਲਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਉਲਝੀ ਜਦ ਦੀ ਤਾਣੀ
ਬੈਟ ਬਾਲ ਦਾ ਵਧਿਆ ਰੌਲਾ, ਹਾਕੀ ਬਣੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀ।
ਆਪਣਿਆਂ ਘਰ ਜਾਇਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਕਦਰ ਪਛਾਣੀ
ਮੁੜ ਕੇ ਜਿਊਂਦੀ ਕਰਨਗੇ ਇਸ ਨੂੰ, ਖੇਡ ਕੇ ਰੀਤ ਪੁਰਾਣੀ।
****

ਆਜ਼ਾਦੀ………ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਸਾਡਾ ਸੱਭ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ
ਰਹੇ ਹਾਂ ਗੁਲਾਮ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ‘ਚ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ
ਕੱਟੀਆਂ ਨੇ ਉਮਰਾਂ ਜੋ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਖਾਂ ਪਿੱਛੇ
ਭੁਲਾਉ ਕੌਣ ਸਮਾਂ ਜਿਹੜਾ ਪੰਨਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
ਆਏ ਸੀ ਫਿਰੰਗੀ ਬਾਜ ਕੀਤਾ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ
ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਦੇ ਗਏ ਤੌਹਫ਼ਾ “ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦਗ਼ਾਬਾਜ਼”
ਪਤਾ ਨੀ ਸਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਦਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ ਹੈ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਸਾਡਾ ਸੱਭ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
ਜੰਮੇ ਹਾਂ ਵਤਨ ਲਈ ਤੇ ਮਿਟਾਂ ਗੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ
ਤਿਰੰਗੇ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਸਾਡੇ ਸਿਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਰਜ਼ ਹੈ
ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ‘ਹਰ- ਇੱਕ’ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
ਦਿੱਤੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ
ਤੁਰਾਂ ਗੇ ਉਸ ਰਾਹ ਸਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਗਰਜ਼ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਸਾਡਾ ਸੱਭ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਇੱਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਨੇ
ਵੰਡਿਆ ਜੋ ਏਕਾ ‘ਗੋਰੀ ਸੋਚ’ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਹੈ।
“ਤਿਰੰਗੇ” ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਸਾਡਾ ਸੱਭ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।

ਰੋਟੀ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ




ਭੁੱਖੇ ਢਿੱਡ ਨਾ ਘਰ ਤੋਂ ਤੁਰੀਏ, ਚਾਹੇ ਲੱਖ ਮਜਬੂਰੀ
ਰਿਜਕ ਲਈ ਤੂੰ ਫਿਰਨਾ ਮਿੱਤਰਾ, ਰੋਟੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ।
ਸਬਰ ਪਿਆਲਾ ਮਹਿੰਗਾ ਭਰਦਾ, ਸਸਤੀ ਮਿਲੇ ਗ਼ਰੂਰੀ,
ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਕੀ ਹੱਸ ਕੇ ਖਾ ਲੈ, ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜੇ ਚੂਰੀ।
ਟੁੱਕੜਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਕੂਕਰ ਫਿਰਦੇ, ਟੁੱਕੜਾਂ ਲਈ ਫਕੀਰ,
ਜਿੱਥੇ ਮੋਹਰ ਹੈ ਦਾਣੇ ਦੀ, ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਕਦੀਰ।
ਚੋਗ ਖਿਲਾਰੀ ਦਾਤੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁਗਦੀ ਪਈ ਅਹੀਰ,
ਢਿੱਡ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਮਾਸ ਨੂੰ ਵੇਚਾਂ, ਹੌਅਕਾ ਦਏ ਜ਼ਮੀਰ।
ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬੁਰਕੀ ਕਿਧਰੇ, ਰੱਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾਣੇ
ਖੀਸਾ ਜਿਸਦਾ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ, ਉਹਦੇ ਕਮਲੇ ਦਿਸਣ ਸਿਆਣੇ।
ਰੋਟੀ ਦੀ ਲਾਚਾਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ
ਜਦੋਂ ਬੁਰਕੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਦਾਤੇ ਦੀ, ਫ਼ਿਰ ਮੌਲਾ ਕੌਣ ਪਛਾਣੇ ?
ਕਈ ਰੋਟੀ ਖ਼ਾਤਰ ਪੈੱਨ ਫੜਦੇ, ਕਈ ਰੋਟੀ ਖ਼ਾਤਰ ਤੀਰ
ਨਿੱਕੇ ਹੱਥ ਜਦੋਂ ਰੋੜੀ ਕੁੱਟਦੇ, ਦੇਖ ਕੇ ਵਗਦਾ ਨੀਰ।
ਨਾ ਤੂੰ ਰੱਜਿਆ ਨਾ ਮੈਂ ਰੱਜਿਆ, ਨਾ ਰੱਜੇ ਸਾਡੇ ਪੀਰ
ਭੁੱਖ ਮੇਰੇ ਲਈ ‘ਰਾਂਝਾ’ ਬਣ ਗਈ, ਰੋਟੀ ਬਣ ਗਈ ‘ਹੀਰ’।

ਸੁਪਨੇ………… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਕੁਛ ਨਗ਼ਦ ਤੇ ਕੁਛ ਉਧਾਰੇ ਸੁਪਨੇ,
ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਪਿਓ ਦੇ ਮੋਢੇ- ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਬਹਿ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਵਗਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਗੁੱਟ ਨਾਲ ਪੂੰਝ ਕੇ ਝੱਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਝਾੜੇ ਸੁਪਨੇ
ਰੋ ਕੇ ਹੱਸਣਾ- ਹੱਸ ਕੇ ਰੋਣਾ, ਸੱਧਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਵਾਰੇ ਸੁਪਨੇ,
ਪਿੱਠੂ ਗਰਮ ਕਰਾਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਲੱਗੇ ਬੜੇ ਨਿਆਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਢਾਬ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਗੀਟਿਆਂ ਬਦਲੇ ਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਲੁਕਣ ਮਿਟੀ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਕੀਲਾ, ਕਹਿ ਕੇ ਜਦੋਂ ਪੁਕਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਬਣਾ ਕੇ ਖੱਗਾ ਢੱਕਣ ਦਾ ਕਦੇ ਪੋਸ਼ਨ ਪਾ-ਪਾ ਤਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਲੜ-ਲੜ ਬਹਿਣਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੇ, ਨਾ ਭੂੰਜੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਗੁੱਲੀ ਡੰਡਾ ਤੇ ਬੀਚੋ ਖੇਡ ਕੇ, ਕੰਚੇ ਬਣੇ ਹਮਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰੂਹ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਨਿਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਚੰਨ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਚੰਦਾ ਮਾਮਾ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਅੱਜ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਯਾਦ ਬਥੇਰੇ, ਸੱਜਣ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਰਿੱਕੀ ਬਚਪਨ ਬੜਾ ਸੁਨਿਹਰੀ, ਸੋਚ ਕੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਸੁਪਨੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੁਪਨੇ ਰਹਿਣੇ, ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਖਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਵੇ ਕਿਹੜਾ, ਇਹ ਜੋ ਹੋਏ ਬੇ-ਚਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਕੁਛ ਨਗ਼ਦ ਤੇ ਕੁਛ ਉਧਾਰੇ ਸੁਪਨੇ
ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹਾਰੇ ਸੁਪਨੇ॥








ਭੋਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ.......... ਨਜ਼ਮ / ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ

ਬੇ-ਸ਼ੁਕਰਿਓ ਭੋਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ, ਕਦੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਨਕਲ ਕਰੋ
ਕਿਊਂ ਗਿਣਦੇ ਟਿੱਚ ਹੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਕਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਮੂਹਰੇ ਸ਼ਕਲ ਕਰੋ!
ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ, ਜ਼ਰਾ ਨਕਲ ਕਰੋ...
ਕੰਮ ਚੰਗਾਂ ਕੋਈ ਜੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਜ ਦੁਰਕਾਰਦੇ ਓਂ

ਆਪ ਡੱਕਾ ਤੋੜਨ ਜੋਗੇ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਖਾਲੀ ਝੱਗੇ ਝਾੜਦੇ ਓਂ!
ਕਦੇ ਛੱਡ ਕੇ ਖਹਿੜਾ ਨਿੰਦਣ ਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਕਰੋ
ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ, ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ....
ਜੋ ਚੰਗਾ ਕਰੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿਓ, ਜੋ ਮਾੜਾ ਕਰੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਓ
ਨਾ ਚੁਗਲੀ ਕਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ, ਬੱਸ ਬੋਲ-ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰੋ!
ਕਦੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤੂਤੀ ਨੂੰ, ਜ਼ਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਦਿਰ ਕਰੋ
ਅਕਲ ਕਰੋ, ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ...
ਜਦੋਂ ਮਾੜੇ ਨਾਵਾਂ ਖੱਟ ਜਾਂਦੇ, ਉਦੋਂ ਚੰਗੇ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਜਾਂਦੇ
ਫਿਰ ਘੁਲਦੇ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ‘ਰਿੱਕੀ’ ਜਹੇ ਮੌਜਾਂ ਚੱਟ ਜਾਂਦੇ
ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਭਲਾ ਲੋਕਾਈ ਦਾ, ਨਾ ਸੱਚ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੇ ਹੱਥ ਧਰੋ!
ਜ਼ਰਾ ਅਕਲ ਕਰੋ -ਜ਼ਰਾ ਨਕਲ ਕਰੋ, ਕਦੇ ਹੋਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਫ਼ਖ਼ਰ ਕਰੋ ॥
****

ਸ਼ਹੀਦ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ……… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)


ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ, ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ
ਲਾਲਾ ਜੀ ਜੈਸਾ ਹੌਂਸਲਾ, ਸਿਪਾਹੀ ਕਰਤਾ ਹੈ
ਗਿਰਤੇ ਹੈ ਖਾ ਕਰ ਲਾਠੀ ਜੋ, ਮੁਲਕ-ਏ ਵਤਨ ਕੀ ਆਨ ਮੇਂ
ਆਂਧੀ ਸੇ ਟਕਰਾਨੇ ਕਾ ਦਮ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਭਰਤਾ ਹੈ।
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ॥

ਬੂੜ੍ਹੇ ਕੇ ਕੰਧੋਂ ਪਰ ਟਿਕਾ ਥਾ, ਦੇਸ਼ ਕਾ ਸੰਮਾਨ
ਜਿਸ ਕੀ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਮੇਂ ਆਜ ਭਾਰਤ, ਆਹੇਂ ਭਰਤਾ ਹੈ
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ ।
ਵੋਹ ਲਾਜ ਥੇ, ਸੰਮਾਨ ਥੇ, ਪੂਜਨੀਯ ਲੋਕ ਥੇ
ਕਹ ਕਰ ਸ਼ਹੀਦ ਮੁਲਕ ਜਿਨ੍ਹੇ, ਆਦਾਬ ਕਰ ਕਰਤਾ ਹੈ
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ॥

ਕਰਤੇਂ ਹੈ ਦਗ਼ਾ ਆਜ ਜੋ, ਸ਼ਹੀਦੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ
ਵੋਹ ਆਨੇ ਵਾਲੀ ਨਸਲੋਂ ਮੇਂ, ਤਬਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ।
ਯਹ ਭਾਰਤ ਮੇਰਾ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਭਰਤ ਇਸੀ ਕਾ ਹੂੰ
ਲੀਏ ਹਾਥ ਮੇਂ ਤਿਰੰਗਾ, ਲਾਜਪਤ ਮਰਤਾ ਹੈ
ਕਲਮ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹਰ ਗਵਾਹੀ ਭਰਤਾ ਹੈ॥

…ਲੈ ਵਲਗੂਲੀਏ ਆਲੇ ਸਿੱਧੂਆਂ ਦੀ ਸੁਣ ਲੈ……… ਵਿਅੰਗ / ਸੁਮੀਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)


ਪਿਆਰੇ ਪਾਠਕੋ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬੇ-ਝਿਜਕ ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਅਣਭੋਲ ਵਰ੍ਹੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਹਨ। ਗੱਲ ਭਾਵੇਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਪੇਂਡੂ ਝਲਕਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ!
ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਮੁਰੱਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਵ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਠੰਢਕ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸ਼ਾਇਦ ਸਵਾਲਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ! ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ‘ਚੋਂ ਫੁੱਟਦੇ ਸਨ, ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਦਿੱਖ, ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਰੁਤਬਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਅਮਲੀ, ਵਿਹਲੜ, ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਅਜਿਹੇ ਕਿਰਦਾਰ ਬਾਖ਼ੂਬ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਆਮ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਸਾਲਾ ਜੜ ਕੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਮਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਭੁਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ! ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਊਠ ਦੇ ਵਾਵਰੋਲੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਤੀਜਾ ‘ਖੋਦਿਆ ਪਹਾੜ ਨਿਕਲਿਆ ਚੂਹਾ’ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰਲੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ-ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਸੁਲਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।ਪੇਂਡੂ ਮਾਹੌਲ ‘ਚ ਪਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਕਿ ਖੁੰਢ ਚਰਚਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਵੰਡਾਉਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਘਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਕਿੱਥੇ ਤਾਂ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੱਥਾਂ ਹੀ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਨੇ ਇਹ ਥਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਬੁੱਲੀਆਂ ‘ਤੇ ਹਾਸੇ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੇਜ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਸੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਗ਼ਾਇਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਪ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਅਮਿੱਟ ਰਹੇਗੀ। ਖੁੰਢ ਚਰਚਾ ਜਾਂ ਅਮਲੀਆਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਕੀਕਤ ‘ਚ ਦੇਖੇ ਸੁਣੇ ਹੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਲੋਅ ਦਖਾਉਣ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ ਉਹ ਹੁਣ; ‘ਹੱਥ ਕੰਗਣ ਨੂੰ ਆਰਸੀ ਕੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਕੀ’ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਲਵੋ :-
ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਿਹਰ, ਜੇਠ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਦੀਪਾ ਅਤੇ ਘੋਲਾ ਬਰੋਟੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਆਪਸ ‘ਚ ‘ਗੱਪਾਂ’ ਕੁੱਟ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ “ਬਾਂਦਰ ਕੀਲੇ” ਵੇਲੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਬੇਲੀ ‘ਕਰਮਾ’ ਸਾਇਕਲ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗਿਆ; (ਜੋ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਹੁਣ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ‘ਚ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਮਲ ਦੇ ਪੱਟੇ ਥੜ੍ਹੇ ਜੋਗੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ) ਤਾਂ ਦੀਪੇ ਨੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰ ਕੀਤਿਆਂ ਹਾਕ ਮਾਰ ਲਈ । ਕਰਮਾ, ਦੀਪੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਸਾਇਕਲ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡ ੳੁੱਤੇ ਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਐਨਕ ਉਤਾਰ ਮੂਕੇ ਨਾਲ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਘੋਲੇ ਨੇ ਬਿਨਾ ਮੌਕਾ ਗਵਾਉਂਦਿਆਂ ਕਰਮੇ ‘ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਜੜ ਦਿੱਤਾ : “ਕਰਮਿਆ ਤੂੰ ਐਨਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਗਿਐਂ, ਬਾਈ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗ ਗਿਐਂ, ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਤੇਰੀ ਟੋਰ੍ਹ ਐ, ਲੈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਨੀ ਆਈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਆਹ ਊਠ ਖੋਪੇ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਲੱਗ ਪਏ ਯਾਰਾ? ਵਿਹਲੜਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਚੱਲ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਆਹ ਊਠ ਖੋਪੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਆ ਪਰ ਤੇਰੇ ਕਜ ਕਾਸਤੋਂ ਪੈ ਗਿਆ ਬਾਈ ਸਿਆਂ” ! ਊਂ ਗੱਲ ਹਰਾਨੀ ਆਲੀ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਆਨੇ ਸੱਚੀ ਐ ਬਾਈ ਘੋਲੇ ਦੀ , ਦੀਪੇ ਨੇ ਵੀ ਘੋਲੇ ਦੀ ਹਾਂ-ਚ-ਹਾਂ ਮਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ! ਕਰਮਾ ਇੱਕ ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵੀਹ ਕੋਹ ਤੱਕ ਸਾਇਕਲ ਦੇ ਪੈਡਲ ਘਸਾ ਕੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਦੀ ਵਾਟ ਮੁਕਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤੋਂ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਵੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ ਜਾਂ ਅਰਦਲੀ (ਪਹਿਰੇਦਾਰ) ਮੂਹਰੇ ਟੱਕਰ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਐਨਕ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕਜ (ਨੁਕਸ) ਪੈਣ ਦਾ ਫਿਕਰ ਹੈ।
ਕਰਮੇ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲ ਡੌਰ-ਭੌਰ ਝਾਖ ਕੇ, ਬਰੋਟੇ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਥੜ੍ਹਾ ਮੱਲਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਫਤਿਹ ਬੁਲਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਬੇਲੀਓ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਭੀਮਸੈਨ ਸੁਰਮਚੀ ਦੀ ਹੱਟੀ ‘ਤੇ ਸੁਰਮੇਦਾਨੀਆਂ ਭਰਦਾਂ ! ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੇਰੇ ਐਨਕਾਂ ਨਾ ਲੱਗਣ, ਬਾਈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕਤਾਬਾਂ ‘ਚ ਮੱਥਾ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਹਰਾ ਹੁੰਨਾਂ, ਇਸੇ ਲਈ ਨਿਗ੍ਹਾ ਟਕਾਉਣ ਨੂੰ ਲੋਆਏ ਨੇ ਆਹ ਖੋਪੇ, ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਟੋਹਰ ਮਾਰਨੀ ਆ ਪਿੰਡ ‘ਚ ।ਊਂ ਵੀ ਖੋਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਆ ਜਿਹੜੇ ਕੋਈ ਦਮਾਗ਼ੀ ਘਸਾਈ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬਾਰੀਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ! ਵਿਹਲੜਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਭਾਉਂਦੇ ਨੇ ਇਹ ਖੋਪੇ? ਖੋਪੇ ਲੋੜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ ਨੇ ਟੋਹਰ ਨੂੰ ਨੀ! ਦੱਸੋ ਸਵਾਲ ਵੀ ਕੀ ਪੁੱਛਦੇ ਆ ਅਖੇ ਤੇਰੇ ਐਨਕਾਂ ਕਿਊਂ ਲੱਗ ਗਈਆਂ ? ਠੇਡੇ ਖਾ ਕੇ ਗਿਰਨ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਈ ਐ ਕਿ ਬੰਦਾ ਕਜ ਹੀ ਪਾ ਲਵੇ।
ਦੀਪੇ ਨੇ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਵਿੱਚੋਂ ਟੋਕਦਿਆਂ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਛੇੜ ਲਈ ….”
“ਲੈ ਬਾਈ ਸਿਆਂ ਆਹ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਲਿਆਂ, ਵਲਗੂਲੀਏ ਆਲੇ ਸਿੱਧੂਆਂ ਦੀ ਸੁਣ ਲੈ, ਦੇਖ ਕਿੰਨੀ ਪੈਲੀ ਆ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੀ, ਕਹਿੰਦੇ ਸਿਡਣੀ ਤੱਕ ਨਾਓਂ ਵੱਜਦਾ ਡਾਹਡਿਆਂ ਦਾ। ਰੱਬ ਨੇ ਵਾਹਵਾ ਦਿੱਤਾ; ਘਰ ‘ਚ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਨੀ,ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੈ ਕਰਮਾਂ ਆਲਿਆਂ ਦੇ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਬਾਈ ਕੋਈ ਮੀਂਹ ਸੁੱਕਾ ਨੀ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ, ਜਿੱਦੇ ਸਰਦਾਰਨੀ ਗੁਲਗੁਲੇ ਨਾ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ! ਰੱਜ ਕੇ ਰਜਾਏ ਦਾਤੇ ਨੈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਤੂੰ ਡਾਹਢਾ ਏ ਵਾਗਰੂ, ਤੇਰੀਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣੇ …ਸੱਚਿਆ ਪਾਛਾ ! ਲੈ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਆਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸੁਣ ਲੈ, “ਕਹਿੰਦੇ ਭਾਈ ਛੀਆਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਾ ਲੱਗ ਗਿਆ !” ਲੈ ਭਲਾ, ਜੇ ਅਮੀਰਾਂ ਦਾ ਹਾਹ ਹਾਲ ਐ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰਾਂ ‘ਚਂ ਤਾਂ ਸੱਪ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਮੀਆਂ ਬਣਾ ਲੈਣ ! ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾਊ …?”
ਕਰਮੇ ਨੇ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਦੀਪਿਆ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਨਾਲ ਅਮੀਰੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦਾ ਕੀ ਲੈਣਾ ਹੋਇਆ ? ਥੋਡੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਰ ਪੈਰ ਵੀ ਹੁੰਦੈ ਕਦੇ! ਜੁਆਕਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਾ ਖੰਡ ਦੇ ਫੱਕਿਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੈ ਨਾ ਕਿ ਅਮੀਰੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਕਰਕੇ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਬੱਸ ਐਵੇਂ ਹੀ ਜੋ ਮੂੰਹ ਆਉਂਦੀ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਓ। ਗੱਲ ਦਾ ਸਿਰਾ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਕਰੋ , ਬੱਸ ਊਂ ਈ ਸਿਰਾ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਓ ।
ਕਰਮੇ ਦੀ ਤਲਖੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਰੋਟੇ ਹੇਠ ਚੁੱਪ ਛਾ ਗਈ।ਘੋਲੇ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਖੰਗੂਰਾ ਜਿਹਾ ਮਾਰ ਕੇ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਸਾਇਕਲ ਨਾਲ ਲਮਕਦੇ ਝੋਲੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਗੱਲ ਸ਼ਹਿਰੀਆ, ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਾਲ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਖਾਏਂਗਾ ਸਾਥੋਂ? ਸਾਨੂੰ ਵੀ ‘ਪੰਜਰਤਨੀ’ ਚਖਾ ਦੇ ਕਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ! ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੇਲੀ ਆਂ ਕੁਹੜੀਆ । ਕਰਮੇ ਨੇ ਘੋਲੇ ਨੂੰ ਤਾੜਦਿਆਂ ਝੋਲੇ ਨੂੰ ਸਾਇਕਲ ਨਾਲੋਂ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਦੂਹਰਾ ਕਰ ਕੇ ਧਰ ਲਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਝੋਲੇ ‘ਚੋਂ ਕੱਢ, ਦੋਹਾਂ ਮੂਹਰੇ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਆਹ ਹੈ “ਪੰਜਤਾਰਨੀ” , ਲਓ ਵੰਡ ਲਓ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ। ਦੀਪੇ ਨੇ ਮੱਲਕ ਦੇਣੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ‘ਚੋਂ ਪਰਚਾ ਖਸਕਾਇਆ ਤੇ ਆਵਦੇ ਜਣੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਫਰੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੋ ਪੰਨੇ ਫਰੋਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਉੱਭੜਵਾਹਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ; ਘੋਲਿਆ ਆਹ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਮਿੰਟੂ… ਐ। ਬਾਈ ਦੀ ਆਏ ਦਿਨ ਫੋਟੋ ਆਉਂਦੀ ਐ ! ਲੈ ਹੁਣ ਐਤਕਾਂ ਲੱਗਦਾ ਬਾਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੱਲ੍ਹ ਮਾਰੂ। ਲਾਊ ਕੋਈ ਸਿਰਾ, ਲੱਗ ਰਿਹੈ ਫ਼ੋਟੋ ਦੇਖ ਕੇ ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਜਕੀਨ ਐ, ਇਹ ਬਾਈ ਮਿੰਟੂ ਈ ਐ, ਘੋਲੇ ਨੇ ਵੀ ਹਾਂ-ਚ-ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰੀ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਬਾਈ ਨੂੰ “ਅਰਜਣ ਵਾਰਡ” ਦੁਆਈਏ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਬਾਈ ਨੇ ਸਾਰੇ ਹੂੰਝ ਲੇ, ਹਾ-ਹੀ ਬਚਿਆ, ਕੇਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਆਂ ਕੋਈ ਜੁਗਤ ਬਾਈ ਆਸਤੇ !
ਕਰਮਾ : ਹੈਂ…….ਅਰਜੁਨ ਐਵਾਰਡ ! ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਐਵਾਰਡ ਕਿਸ ਲਈ ਬਣਿਆ ਅਮਲੀਓ? ਬੱਸ ਗੱਲ ਫੁਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ,ਫਹੁੜਾ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਜੜ ਦਿਓ! ਕਰਮੇ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਲਈ ਤੇ ਨਾਸ੍ਹਾਂ ਥਾਣੀ ਸਾਹ ਦੇ ਲੰਬੇ-ਲੰਬੇ ਫੁਂਕਾਰੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਦੀਪਾ ਫੇਰ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਣੋ ਹਟਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਘੋਲਿਆ ਲੈ ਐਂ ਦੇਖ, ਬਾਈ ਦਾ ਊਂ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਸੂਤ ਆ ਪਰ ਹਾਹ ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇਖ ਲਓ, ਜੇ ਛੱਪੜ ਫਾੜ ਕੇ ਦਿੰਦੈ ਤਾਂ ਚੂੰਡੀ ‘ਚ ਖੋਹ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ! ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਦੀਪਾ ਕੋਈ ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਕਰੂ ! ਪਰ….
…ਲੈ ਤੂੰ ਹੁਣ ਐਂ ਦੇਖ ਲੈ ਆਹ ਬਾਈ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਲਖਾਰੀ ਐ, ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਆ! ਪਰ ਹੁਣ ਜੇ ਰੱਬ ਨੇ ਕਲਮ ਨੂੰ ਬਲ ਬਖਛਿਆ ਤਾਂ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ‘ਤੇ ‘ਗੰਜ’ ਪਾ ਤਾ ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪ ਦੇਖ ਘੋਲਿਆ ਬਾਈ ਹੈ ਨਾ ਰੱਬ ਡਾਹਡਾ, ਵਾਗਰੂ-ਵਾਗਰੂ, ਤੂੰ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਮਾਰਾਜ- ਸੱਚਿਆ ਪਾਛਾ । ਡਰੀਏ ਤੇਰੀ ਡਾਂਗ ਤੋਂ। ਆਪਾਂ ਫੇਰ ਚੰਗੇ ਆਂ ਘੋਲਿਆ; ਜ਼ਮਾਨਾ ਬੜਾ ਕੈੜਾ ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਡਰੀਏ ਰੱਬ ਕੋਲੋਂ । ਹੈਂ……….ਰੱਬ…ਗੰਜ….ਲਖਾਰੀ ….ਆਹ ਕੀ ਕਮਲਿਓ? ਕਰਮੇ ਨੇ ਆਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਮੂਹਰਲੀਆਂ ਦੋ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਗੁਲੇਲ ਬਣਾ ਕੇ ਡੇਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਰ ਲਈ। ਓਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ‘ਚ ਕੀ ਲੈਣ ਦੇਣ ਐ ਪਤੰਦਰੋ ! ਲਖਾਰੀ ਹੋਣਾ ਅੱਡ ਗੱਲ ਐ ਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਾਲ ਝੜਨੇ ਅੱਡ। ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਮਾਗ਼ੀ ਬੋਝ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਵਾਲ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘੋਲੇ ਨੇ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਚਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ਲੈ ਬਾਈ ਸਿਆਂ ਤੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ਨੂੰ ਡਮਾਕ ਨਾ ਜੋੜ ਦਿੰਨੈ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੱਗਦਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲੇ ਹੈ ਨੀ…..ਡਮਾਕ ? ਊਂ ਵੀ ਲਿਖਣ ਨਾਲੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਬਾਹਲਾ ਡਮਾਕ ਚਾਹੀਦੈ…ਹੱਲਾ । ਬਾਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੱਬ ਦੇ ਰੰਗ ਐ, ਤੂੰ ਮੰਨ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਜਕੀਨ ਐ। ਉਹ ਬੈਠਾ ਲੀਲੀ ਛਤਰੀ ਆਲਾ।
ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਫਿੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਹੋਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਉਕਤਾਇਆ ਕਰਮਾ ਜਦੋਂ ਜਾਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਦੀਪੇ ਨੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਬਿਠਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: ਕਰਮਿਆਂ ਐਂ ਦੱਸ “ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਰਗੀ ਬਣੀ ਜਾਂ ਆਂਡਾ” । 

ਕਰਮੇ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਣ ਲਈ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕਿਹਾ ਬਾਈ ਦੋਨੋਂ ਕੱਠੇ ਹੀ ਆਏ ਸਨ। ਥੋਡੇ ਘਰੇ ਮੁਰਗੀ ਗਿਰ੍ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਘੋਲੇ ਕੇ ਘਰੇ ਆਂਡਾ। ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ! ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਠਹਾਕੇ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਏ।
ਕਰਮਿਆਂ ਲੈ ਐਂ ਦੇਖ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਲਾ ਬੋਪਾਰਾਏ ਕਿੱਡਾ ਸੁਲਝਿਆ ਬੰਦੈ, ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਵੀ ਆ ਬਾਈ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨੂੰ, ਲੈ ਤੂੰ ਹੁਣ ਐਂ ਦੇਖ ਲੈ ਸੌਰ੍ਹਾ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਵਿੱਚੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੈ, ਕਿ ਕੀਹਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਣਾ ਸੀ….ਕੇਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਘੋਲਿਆ ਬਾਈ ਸਾਡੇ ਘਰੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸੀਰਨੀ ਤੈਂ ਬਣਾਉਣੀ, ਆਹ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਜੁੰਮੇਆਰੀ ਆ ਮੇਰਾ ਵੀਰ, ਹੈਂ…ਮੇਰਾ ਵੀਰ ! ਚੰਗਾ ਮੇਰਾ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਫੇਰ ਨਾ ਕਹੀਂ, ਹੈਂ, ਲੈ ਅੱਜ ਈ ਦੱਸ ਤਾ ਤੈਨੂੰ।
ਲੈ ਭਾਈ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਅੱਲੜ ਜੁੱਲੜ ਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੰਗ ਮਗਾ ਕੇ ਝਰਨੀ ਦਾ ਜਗਾੜ ਵੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।ਜਿੱਦੈਂ ਮੈਂ ਘਰੇ ਗਿਆ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿੱਧਰ ਅਮਲੀਆ।….ਕਿੱਧਰ ਮੂੰਹ ਚੱਕਿਐ ?
ਲੈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਬਾਈ ਤੈਂ ਆਪ ਹੀ ਤਾਂ ਸੱਦਿਆ ਸੀ ਸੀਰਨੀ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ, ਲੈ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਆ ਗੇ ਲਾਣਾ ਬਾਣਾ ਲੈ ਕੇ, ਦੱਸ ਕੇਰਾਂ ਕਿੱਥੇ ਪੱਟੀਏ ਭੱਠੀ ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਐਨੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਉਹ ਤਾਂ ਪਤੰਦਰ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜੁੱਤੀ ਲੈ ਕੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੈਥੋਂ ਸੀਰਨੀ ਨਾਲ ਸੱਕਰਪਾਰੇ ….ਵਗ ਜਾ ਐਥੋਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀਰਨੀ ਦਾ। ਸਾਡੇ ਘਰੇ ਕਿਹੜੀ ਬੂਰੀ ਮੱਝ ਸੂਈ ਆ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੀਰਨੀਆ ਭਾਲਦਾ! ਲਓ ਜੀ ਆਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ! ਉਹ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ‘ਚ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ- ਕਰਦਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਭਾਜੀ ਉਹ ਆਵਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਨੀਂ, ਗਰਚਿਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ! ਨਾਲੇ ਉਹਦੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਹੈ ਨੀਂ, ਹਾਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੇਰ ਡਮਾਕ ਲਾ ਕੇ ਸੋਚਿਆ !
ਉਹ ਹੋ ਘੋਲਿਆ; ਤੈਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਬਾਈ ਫੇਰ ਐਂਵੇ ਥੋੜ੍ਹੋ ਮੂੰਹ ਚੱਕ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਈਦੈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰੇ। ਨਾਲੇ ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਸੱਦਿਆ ਸੀ ਮੱਝ ਦੇ ਜਣੇਪੇ ‘ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ, ਕਰਮੇ ਨੇ ਦੀਪੇ ਨੂੰ ਹਲੂਣਦਿਆਂ ਟਿੱਚਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਾ ਫਿਰ ਛਿੜ ਪਿਆ।
ਸੰਝ ਦਾ ਵੇਲਾ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ‘ਚ ਲਾਲੀ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਦੀਪਾ ਤੇ ਘੋਲੇ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਸੇ ਅੜਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਤੰਬੇ ਝਾੜਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਕਰਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ! ਅਖੀਰ ਦੋਏ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ; ਲੈ ਬਈ ਕਰਮਿਆ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਲੰਘ ਗਿਆ ਬੇਲੀਆ, ਤੂੰ ਠਹਿਰਿਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੰਦਾ, ਘਰੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਈ ਹੈ ਨੀ ਤੈਨੂੰ, ਹਾਹ ਕਤਾਬਾਂ ‘ਚ ਮੱਥਾ ਖਪਾਈ ਕਰੀ ਜਾਨਾਂ ਹਾਹ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਤਾਂ ਹੈਂ ਨੀਂ ਸਾਡੇ ਜਣੇ, ਲੈ ਆਪਾਂ ਚੱਲੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ, ਜਾ ਕੇ ਕੱਖ ਕੂੜਾ ਵੀ ਕਰਨੈ। ਲੈ ਤੂੰ ਸਾਂਭ ਆਵਦੀ ਜਿਣਸ(ਅਖ਼ਬਾਰ) ਸਾਨੂੰ ਛੁੱਟੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼।
ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਚ ਖੁੱਸੇ ਅੜਾਏ, ਤੰਬੇ ਝਾੜੇ, ਮੋਢੇ ਤੇ ਪਰਨੇ ਸੰਵਾਰੇ ਅਤੇ ਥੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਪਹੀ ਵੱਲ ਹੋ ਪਏ…..।
ਕਰਮਾ ਜਿਹੜਾ ਸਕੂਲ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮਗ਼ਜ ਖਪਾਈ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ‘ਚ ਸਾਇਕਲ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਘਡਾ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਬਾਹਲੇ ਕੰਜਰ ਨਿਕਲੇ ਦੋਵੇਂ,! ਇੱਕ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ, ਦੂਜਾ ਮੈਥੋਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਤੀਜਾ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਨੂੰ ਵਿਹਲੜ ਕਹਿ ਗਏ ? ਕਮਾਲ ਐ ਯਾਰ ! ਐਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਹੁੰਦੇ ਨੇ… ?
ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਉਸੇ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਮਾ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਸਨ; ਕੋਈ ਡੱਡਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਬਾ ਸੰਗਤ ਦੇ ਭਰੇ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਗਾਇਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਬਾਂਹ ਲੰਮੀ ਕਰ-ਕਰ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਮਨਘੜਤ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਸਮਾਂ ਬਾਹਲਾ ਖ਼ਰਾਬ ਆ ਗਿਐ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਜੂਸ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਕਈ ਲੋਗ ਅਤਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ :… ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜੂਸ ਪੀਨੇਂ ਓ… ?
ਕਰਮੇ ਦਾ ਮੱਥਾ ਠਣਕਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਮਨਾ ਤੂੰ ਦੀਪੇ ਅਤੇ ਘੋਲੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਬੁਰਾ ਮਨਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਦੀ ਸੱਚੀਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਰ ਆਹ ਦੇਖ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਸੱਭ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ , ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਗ਼ੁਮਰਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲ਼ੀ ਭਾਲੀ ਜਨਤਾ ਦਾ ਬੇ-ਵਜਾਹ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੂੜ ਦੇ ਟੱਟੂ ਤੇ ਬਿਠਾ ਆਪ ਬੱਤੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ‘ਤੇ ਫੁਰਰਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗ਼ੁਮਰਾਹ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, “ਘਰ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਘਾਟ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ”।
ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ‘ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੌਣਕੀ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਮਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਕਰਮਾ ਇਸੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ‘ਚ ਫਸਿਆ ਸਾਇਕਲ ਅਤੇ ਝੋਲੇ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ, ਜਿਹੜੀ ਪਹੀ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤੇ ਫੇਰ ਹੋ ਲਿਆ।
****

ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ…… ਨਜ਼ਮ/ਕਵਿਤਾ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ,
ਮਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਜੰਨਤ ਗੱਲਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਗੋਹੜੇ 'ਚੋਂ ਪੂਣੀ - ਮਸਤਾਂ ਦੀ ਧੂਣੀ ਸਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਕੱਚੀ ਉਮਰ ਜਦੋਂ ਪੱਕਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਇੱਕ ਮਿੱਠੀ ਪੌਣ ਵਗਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ।
ਫਿਰ ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

ਗਲ ਦੀ ਗਾਨੀ ਪਿਆਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ,ਹਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !

ਮੋਟੀ ਅੱਖ ਜਾਂ ਸੁਰਮੇਵਾਲੀ , ਨਾ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਮਟਕਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਦੱਬ ਕੇ ਵਾਹੁਣਾ, ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਸੁਬਾਹ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣਾ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕੈਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਕਿਉਂ ਕਿ ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

ਉਹ ਤੇਗ਼ ਪਿਆਸੀ ਦਿਨ ਵਿਸਾਖੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਨਵਾਂ ਰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਰ ਕੇ ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰਾ ਪੰਥ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ।
ਰੱਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਖੂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਠੰਢ ਕਲੇਜੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ !
ਰਾਖ ਵਿਭੂਤੀ ਮਾਲਾ ਮੁੰਦਰੀ ਜੋਗੀਆਂ ਅੰਗ ਸੰਗ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਗੁੱਡੇ ਖ਼ਾਕ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਅੰਤ ਮਿੱਟੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਬੱਸ ਨੇਕ ਦੁਆਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਬੇੜਾ ਬੰਨੇ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ॥

ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ.......... ਅਭੁੱਲ ਯਾਦਾਂ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ)

ਟਿੰਡੀ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬੀਬੀ ਨੂੰ (ਦਾਦੀ ਨੂੰ) : ਪਹਿਲਾਂ ਐਂ ਦੱਸ, ਆਹ ਗਰਦਾਸ ਮਾਣ ਤੇਰਾ ਆੜੀ ਐ ਜਾਂ ਭਾਪੇ ਦਾ ! ਉਹ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ‘ਚੋਂ ਰੇਡੂਆ ਤੂੰ ਵੀ ਨੀ ਲਾਹੁੰਦੀ ! ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗੂੰਠਾ ਦਿਲ ਆਲੀ ਬਹੀ ‘ਤੇ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਐ, ਤੇਰੇ ਰੇਡੂਏ ਦੀ ਤਾਂ ਕਦੇ ਸਿਆਹੀ ਵੀ ਨੀਂ ਸੁੱਕਦੀ ! ਬੀਬੀ ਸੱਚ ਦੱਸ ਇਹ ਭਲਾ ਤੇਰਾ ਹਾਣੀ ਐ ਜਾਂ ਭਾਪੇ ਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੇਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਊਂ ਈ ਨੀ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ । ਡੈਡੀ ਕਹਿੰਦਾ ਉਹ ਵੀ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਤੋਂ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਣ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਤੂੰ ਵੀ ਲੰਮੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਰਹੀ ਏਂ ! ਲੈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਈ ਦੇਖ ਲੈ, ਮੇਰੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵੀ ਗਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਟੇਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਐ, ਐਨੀਆਂ ਤਾਂ ਖੌਰੇ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਸਦੀ ਲਮਾਰੀ ‘ਚ ! ਬੀਬੀ ਭਲਾ ਇਹ ਐਨਾ ਵਧੀਆ ਕਿਮੇ ਲਿਖਦਾ ਤੇ ਗਾਂਦਾ, ਕੀ ਇਸਤੋਂ ਸੱਚੀਂ ਰੱਬ ਲਖਾਂਦਾ ? ਨਾਲੇ ਊਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤਾ ਇਹ ਮਰਜਾਣਾ ਸੋਹਣਾ ਈ ਬੜਾ ਲੱਗਦਾ । ਮੈਂ ਵੀ ਬੜਾ ਹੋ ਕੇ ਗਰਦਾਸ ਮਾਣ ਬਣਨਾ….ਤੂੰ ਬਣਾਊਂਗੀ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਗਰਦਾਸ ਮਾਨ…. ?

ਟਿੰਡੀ ਅੱਜ ਪੂਰੇ 23 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਲਗਾਓ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵਾਲੀਬਾਲ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ! ਉਮਰ ਦਾ ਲੰਮਾ ਪੈਂਡਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਲੋਰੀ ਵਰਗੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੇਠ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲਿਆ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ । ਤੀਸਰੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦਾ ਚਸਕਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਉਸਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੀਵਾਨਗ਼ੀ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ ਬਿਆਨ ਕੀਤਿਆਂ ਵੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਟਿੰਡੀ ਜੋ ਸੌਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਠਣ ਤੱਕ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹਾਉਣ, ਖਾਣ, ਖੇਡਣ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਪਾਠ ਵੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀ ਵੰਦਨਾ (ਰੱਖੀਓ ਲਾਜ ਗੁਰੂਦੇਵ) ਦਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਰ ਬੋਲ ਉਸ ਲਈ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ‘ਮਸਤੋਂ ਕਾ ਝੂਮਨਾ ਭੀ ਬੰਦਗ਼ੀ ਸੇ ਕਮ ਨਹੀਂ’ ਹੁੰਦਾ। ਟਿੰਡੀ ਦੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਲੀ-ਗੁਆਂਢ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਸੱਜਣ ਬੇਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਹਿਕ ਭਾਪਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸੰਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਚਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਕਿਆ ਟਿੰਡੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਖੈਹੜਾ ਛੁਡਾਉਂਦਾ ਕਿ ‘ਜਦ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਜਣ ਯਾਰ ਤੇ ਉੱਠ ਜਾਏ ਸੱਜਣਾ ਦਾ ਇਤਬਾਰ ਮੁੱਹਬਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ’ । ਟਿੰਡੀ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਸਟਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸੰਨ ਅਤੇ ਜੇ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰੌਣਕ ਮੇਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਲਿਸ਼ਕਾਰੇ ‘ਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖ ਲੈਣਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਊਂ ਈ ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਗੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਫੁੱਲੇ ਰਹਿਣਾ !
ਟਿੰਡੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਮੌਕੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਗਾਉਂਦੇ ਸੁਣਿਆ ਬੱਸ ਉਹ ਸਮਾਂ ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਤੇ ਉਕਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਲਮ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਟਿੰਡੀ ਦਾ….ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਓ ? ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਕੇ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਟਿੰਡੀ ਦੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਵੱਧਦੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ । ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੇ ਟਿੰਡੀ ਨੂੰ ੳੁੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਮੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੋਸਟਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਝੋਲਿਆਂ ‘ਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਟਿੰਡੀ ਦੇ ਝੋਲੇ ਦਾ ਬੋਝ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਢੋਂਦੀਆਂ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਲਮ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰੰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਊਂ ਕਿ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਸੰਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾੜੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਡਾ ਰਿਹਾ । ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਹਰ ਬੋਲ ਜਾਂ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਨਸੀਹਤ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੀ ਫੁਲਕੀ ਡਾਂਟ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਬੇੜਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ।
ਸਮੇਂ ਨੇ ਕਰਵਟ ਬਦਲੀ ਤੇ ਟਿੰਡੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਦਾ ਬਣਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ? ਹੁਣ ਟਿੰਡੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਉੱਜਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆ ਬਿਰਾਜੇ ਅਤੇ ਟਿੰਡੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਛੱਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆ ਕੇ ਉਸਦੀ ਲਤ ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਲਈ ਇੰਨੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗੋਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ! ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਟਿੰਡੀ ਦੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋਣਗੇ ? ਰੱਬ ਜਾਣੇ ਟਿੰਡੀ ਕੋਲ ਕਿਹੜੀ ਗਿੱਦੜਸਿੰਗੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਰਤੂਤ ਦੇ ਵੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ ਜਾਂ ਵੀ.ਵੀ.ਆਈ. ਪੀ. ਕੁਰਸੀਆਂ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਖੇ ! ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਧੇ ਨੂੰ ਭਾਰ ਤੇ ਯਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਰ ਅਕਸਰ ਸੌ ਕੋਹ ‘ਤੇ ਵੀ ਟੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰਫ਼ਨਮੌਲਾ ਸੁਭਾ ਦਾ ਟਿੰਡੀ ਬਾਕੀ ਯਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਾਲੀਬਾਲ ਦੇ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਐਸਾ ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਆ ਬਹੁੜਿਆ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਸੱਜਣ ਘੱਟ ਤੇ ਨਜਦੀਕੀ ਵੱਧ ਬਣ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮੀ ਗਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਵਾਲੀਬਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਖਿੱਚ, ਖਿੱਚ ਲਿਆਈ ਸੀ ਜਾਂ ਉਹ ਟਿੰਡੀ ਦੇ ਧੰਨ ਭਾਗ ਸੰਨ ਕਿ ਐਡੇ ਵੱਡੇ ਫ਼ਨਕਾਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਵਧਾਈ ! ਟਿੰਡੀ ਉਸ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਪਛਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸਾਂਝੀ ਹੋ ਨਿੱਬੜੀ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਸਿਦਕ ਨਾਲ ਟਿੰਡੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉੰਨੇ ਹੀ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਟਿੰਡੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਸਕੂਨ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੇਕਾਰ ਆਦਮੀ (ਭਅ) ਤੋਂ ਮਹਾਂ-ਬੇਕਾਰ ਹੋਣ ਲਈ (ੰਭਅ) ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਉਹ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਹੀ । ਉਹ ਰੋਜ਼ ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਉਲਟ ਵਗਦਾ ਵਗਦਾ ਉਮਰ ਦੇ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੈਅ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਖ਼ੀਰ ਜਦੋਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਡਾਕਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਸਹੀ ਸੀ ਪਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਦਲ ਗਏ ।
ਇਹ ਭੇਤ ਉਦੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਗਾਇਕ ਨੇ ਟਿੰਡੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਊਂਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਐਲਬਮ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਆਏ ਸੰਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਚਾਨਕ ਟਿੰਡੀ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਮਲਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਅੱਪੜਿਆ, ਜੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੋਂ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਸੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਦੁਆਈ ਟਿੰਡੀ ਦੇ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਇਆ ਸਮਝ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਆਸ਼ਿਰਵਾਦ ਦੇ ਗਏ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇਂਗਾ….. !
ਟਿੰਡੀ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਸੀ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫੱਕਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ, ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਬਾਣੀ ਜਾਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸੋਚਦਾ ਸੋਚਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਬੈਠਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਅਤੇ ਰਾਹ ਅੱਜ ਤੋਂ ਉਹੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕਪਾਟ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਟਿੰਡੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ੳਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟਿੰਡੀ ਨੂੰ ਮਾਨ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੋਂ ਜਾਨਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਧੀਨ ਜੜ ਕੇ ਵਧੀਆ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਸਤੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ! ਅਖੀਰ ਉਸਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹਿਕਰਮੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਫ਼ਨ-ਰਿਪਬਲਿਕ ਸਿਨਮੇ ਵਿਖੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਾਨ ਸਾਹਬ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਕੀਕਤਨ ਲਾਮਿਸਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿੰਡੀ ਨੇ ਹੱਥੀਂ ਸੰਜੋਇਆ ਸੀ । ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਹ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਹੱਥ ‘ਚ ਫੜਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਟਿੰਡੀ ਨੂੰ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਟਿੰਡੀ ਲਈ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਉਹੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਸਨੇ ਅੱਜ ਇਹ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਉਹ ਨਿਰੋਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰੀਵਿਊ ਲੈਣ ਅਇਆ ਹੈ ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਟਿੰਡੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਆਸ਼ਿਰਵਾਦ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਿੰਡੀ ਨੇ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯਾਦਗ਼ਾਰ ਤਸਵੀਰ ਉਤਰਵਾਈ ਅਤੇ ‘ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਮਾ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਗਾਈ ਹੋਈ ਏ….’ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦਾ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਗ਼ੈਰ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਟਿੰਡੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਮੂਹਰੇ ਬਹਿ ਕੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਿਆਂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਂਦ ਕੋ ਕਿਆ ਮਾਲੂਮ, ਚਾਹਤਾ ਹੈ ਉਸੇ ਕੋਈ ਚਕੋਰ ! ਵੋਹ ਬੇਚਾਰਾ ਦੂਰ ਸੇ ਦੇਖੇ, ਕਰੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੋਰ…..।


ਦੁਨੀਆ ਕਰੇ ਸਵਾਲ ਤੋ ਹਮ, ਕਿਆ ਜਵਾਬ ਦੇਂ……… ਲੇਖ / ਸੁਮਿਤ ਟੰਡਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ

ਗੁਰਸ਼ਾਨ : ਬਚਪਨ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਵਿੱਚ ਖਿੜ ਰਿਹਾ ਨੰਨ੍ਹਾਂ ਗੁਲਾਬ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤੋਤਲੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਹਾਲੇ ਮਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿੱਧ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ । ਕਸੂਰ ਕੀ ਸੀ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਦਾ ? ਉੱਤਰ : ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ! ਇੱਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਦਾ ਬੇਵਜਾਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਲਾਤ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਹਾਲਾਤ ਨਜਿੱਠ ਚੁੱਕੇ ਮਾਪੇ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਕੀ ਐਸੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਾਲ ਜਾਂ ਹੋਣੀ ਕਹਿ ਕੇ ਝੂਠੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ! ਸਿਆਣੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਵਸਤੂ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਰੰਗ, ਨਾ ਜ਼ਾਤ, ਨਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਨਸਲ ਹੋਵੇ ਉਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਮਹਿਕ ਜਾਂ ਹਵਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਬਚਪਨ ਵੀ ਐਸੀ ਸ਼ੈਅ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋਈ ਅਲੰਕਾਰ ਅੰਕਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਫਿਰ ਭਲਾ ਐਸੇ ਗੁਲਫ਼ਾਮ (ਖ਼ਸ਼ਬੂ) ਨਾਲ ਕਿਸਦਾ ਵੈਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚੁਫੇਰਾ ਮਹਿਕਦਾ ਹੋਵੇ ? ਜਵਾਬ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮੋਸ਼ੀ ਹੈ ।
ਦਰਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨੇ ਗੁਰਸ਼ਾਨ ਕਾਂਡ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੋਤਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤਾਂ ਖਿਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੱਭ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਮਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਜਿਸ ਅੰਕਲ ਦੀ ਉਹ ਉੰਗਲੀ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰਨਾ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹੀ ਅੰਕਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬੇ- ਮਾਅਨੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਮੀ ਪਾਪਾ ਦੇ ਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਐਸੀ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਗੁਰਸ਼ਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੇ ਮੌੜ ‘ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮੰਮੀ ਪਾਪਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੂੰਹ ਮੋੜਿਆ । ਕਾਰਨ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ? ਪਰ ਉਸ ਅਣਹੋਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸੱਬ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ । ਕਿਸੇ ਮਾਸੂਮ ਨੂੰ ਕਾਰ ਦੇ ਬੂਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਫਿਰੀ ਜਾਣਾ ਤੇ ਨੀਮ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਸਦਾ ਦੀ ਲੰਮੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਚੁੱਕੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਝਾੜੀਆਂ ਉਹਲੇ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ, ਕਿੰਨੀ ਘਟੀਆ ਗੱਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਕੀ ਉਪਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਐਸਾ ਕਦਮ ਪੁੱਟਿਆ ਇਹ ਤਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਹਰ ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਸਕੇਗਾ ? ਪਰ ਜੋ ਦਾਗ਼ ਅੱਜ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਦਾਮਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਵੇ ਕੌਣ ?
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਨੇ (ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਸਲਾਂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ) ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੈਸਾ, ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਵਾਇਆ, ੳੁੱਥੇ ਕੁੱਝ ਐਸੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੰਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ । ਸਦਾ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਕਿੱਥੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੂਰਮਗਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਅਣਥੱਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਅੱਜ ਝੂਠ, ਕੰਮਚੋਰੀ, ਠੱਗੀਆਂ, ਬੇ-ਈਮਾਨੀਆਂ, ਦਗ਼ਾਬਾਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਮੂਹਰੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਝ 1-2% ਲੋਕ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ । ਬਾਕੀ 98% ਲੋਕ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ, ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬੋਰ ਸੋਚ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਡਰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਦਾ ਭੋਰਾ ਫਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਕਈ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜ ਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਿੱਤ ਆਉਂਦੀ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਖ਼ਮਿਆਜ਼ਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹਰੇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਹਿਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ? ਜਿਵੇਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਕਰਮੀ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਮਖੌਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹੀ ਪਰ ਐਸੀ ਫੇਟ ਮਾਰੀ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੂਹਰੇ ਹਨੇਰਾ ਆ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਵਿਅੰਗ ਸੀ : “ਹੂ ਕਿਲਡ ਦੈਟ ਟੋਡਲਰ ? .... ਵੁਡਨ’ਟ ਬੀ ਯੂ ! ਸ਼ੇਮ ਆਨ ਯੂਅਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ …..!” ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ !
ਲੋਕ ਦਿਖਾਵਾ ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਹਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਿੱਥ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ੳੁੱਚਾ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ‘ਚ ਗਵਾਚਿਆ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਲੇਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਊਂਕਿ ਸਾਡੀ ਹੀ ਇੱਕ ਕੌਮ ਐਸੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਇੱਕ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਨਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸੇ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਫ਼ਖ਼ਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਨਾ ! ਇਸ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਭੁੱਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਹੀਂ । ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਹੀ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ : ‘ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਦੇਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਗੁਰੂਮਹਾਰਾਜ ਵਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਸਾਨੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਹਨ । ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (ਖ਼ਾਸਕਰ ਖੰਡਾ) ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਛਪਵਾ ਕੇ ਜਾਂ ਮੋਟਰਸਾਇਕਲਾਂ ਦੇ ਸਾਇਲੈਂਸਰਾਂ ਜਾਂ ਨੰਬਰ ਪਲੇਟਾਂ ‘ਤੇ ਚਿਪਕਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਗੈਂਗ ਜਾਂ ਗਿਰੋਹ ਦੀ ਛਵੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਕਿ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਮਾਅਨੇ ਰੱਕਦੇ ਹਨ ? ਕੀ ਅਜਿਹੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਆਪੇ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਵਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਨਾ ਛੋਟਾ ਮੁੱਲ ਪਵਾਈਏ, ਜਾਇਜ਼ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ? ਜਵਾਬ ਪਾਠਕ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪ ਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਇੱਕ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਛੇ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਸਥਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਚੌਕੰਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ।
ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣਾ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਘਾਣ ਕਰਨਾ ਵੀ ਤਾਂ ਅਪਮਾਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਨਿੰਦਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ (ਵਿਸ਼ੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਲੈ ਲਓ) ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਗੱਲ ਹੈ । ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੱਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਤੂਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ “ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਕੌਮ” ! ਇਹ ਵੀ ਸੱਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਐਸੀ ਦਰਿੰਦਗ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਰਾਜ਼ ਹੈ ? ਗੁਰਸ਼ਾਨ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ ਹੈ ਉੱਥੇ ਪੂਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਿਮੋਝੂਣਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ।ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸਮੁੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰਸ਼ਾਨ ਜਹੇ ਨਰਗਸੀ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਦੇਵੇ । ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਕੌਮ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਨ ਨਾ ਕਿ ਕਾਤਲਾਂ ਜਾਂ ਦਗ਼ਾਬਾਜਾਂ ਦੀ ਕੌਮ ਬਣਕੇ ।