ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਤਲਖ਼ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਵੀਂ ਐਲਬਮ ‘ਜ਼ਜਬੇ’ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ‘ਮਰੁੰਡੀਆਂ ਡਾਲਾਂ’ ਦੇ ਸੈਂਕਿੰਡ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੀਲੀਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਾਹੁਲ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਕਹੇ। ਖਚਾਖਚ ਭਰੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਡਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਸੰਜੀਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਹੁੰਦਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਜਬਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਮਨ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਰਜ਼ੋਸ ਆਵਾਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਹਲੂਣਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਨ ’ਚ ਹਲ ਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲ ਮਨ ਨੂੰ ਤਾਜਗੀ ਵੀ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਰੇਦਦੇ ਵੀ ਹਨ ਇਹ ਔਰਤ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੀ
ਸਾਹਿਤਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ" 'ਤੇ ਆਪਜੀ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ । ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਉੱਦਮ ਹੈ । "ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ" ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਵਪਾਰਿਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਆਸ ਰਹੇਗੀ ।
Showing posts with label ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ. Show all posts
Showing posts with label ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ. Show all posts
ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਦੀ .......... ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ / ਗ਼ਜ਼ਲ
ਰਿਹਾ ਝੁਰਦਾ ਮੈਂ ਮੰਜਿ਼ਲ ਨੂੰ, ਪਰਿੰਦਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਮੇਰੀ ਹਾਊਮੈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਐਨਾ,
ਸੀ ਉੱਡਣਾ ਅੰਬਰੀਂ ਮੈਨੂੰ ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਮੈਂ ਵਿਕ ਜਾਣਾ ਸੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਰ ਕਈਆਂ ਵਾਂਗਰਾਂ ਯਾਰੋ,
ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਬੜੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਵਗਦਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲਣ ਦੀ,
ਮੇਰੀ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਰਸਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਮੇਰੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਜਿੰਦਾਦਿਲੀ ਤੇ ਬੇਨਿਆਜ਼ੀ ਨੇ,
ਸਾਧਾਰਣ ਰੱਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਹੋਣ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ।
ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ – ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਗੁਣਾ ਉਪਰਾਲਾ.......... ਸੰਪਾਦਕੀ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ (ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ)
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਫੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਫਿ਼ਕਰਮੰਦੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਏਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨਤਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦੁਹਾਈ ਪਾਉਣ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਸਟੇਟਸ ਸਿੰਬਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਹੇਜ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਧਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਮੋਹ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ਼। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੰਗੀਤਕ ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਦਾ, ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰਜ਼ੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਓਧਰ ਵੀ ਹੁਣ ਸਾਈਨ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਹੋਰਡਿੰਗ ਵਗੈਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੇ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ ਵਾਂਗਰ ਹਨੇਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਣਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗ ਨੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਕਿਹ ਸਕੂਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂਘ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਕਿਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਿਵੇਕਲ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰਦੀ ਹੈ।
ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਾਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ ਨੇ ਬੈਠੇ ਬੈਠਿਆਂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਲੀਕੀ ਤੇ ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੱਭ ਲਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਰਿਸ਼ੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਛੱਡ ਕੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਜਾ ਵਸਿਐ ਪਰ ਸਾਡਾ ਰਾਬਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਇਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਦੇਸੋ਼ਂ ਵਿਦੇਸ਼ੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝ ਪੁਆਈ ਹੈ ।
ਇਹ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਲਈ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਹਿਸਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸੌ਼ਕ ਸਾਨੂੰ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਦੋਸਤੋ ਵਾਹ ਲੱਗਦੀ ਅਸੀਂ ਆਪ ਸੱਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ, ਸੂਝ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਜ਼ਰੀਏ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬੁੱਕਲ਼ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਦੇ ਰਹਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰ ਨੁੱਕਰ ਤੱਕ ਖਿਲਾਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਦੋਸਤੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹਰ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਧੀਨ ਗ਼ਜ਼ਲ , ਕਵਿਤਾ, ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀ, ਵਿਅੰਗ, ਲੇਖ ਆਦਿ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਕਾਲਮ ‘ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇ ‘ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਧੀਨ ਆ ਰਹੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੋ ਦੋਸਤੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸਾਲਗਿਰਾਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਪ ਸੱਭ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਾਂਗੇ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਧਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਮੋਹ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ਼। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੰਗੀਤਕ ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਦਾ, ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰਜ਼ੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਓਧਰ ਵੀ ਹੁਣ ਸਾਈਨ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਹੋਰਡਿੰਗ ਵਗੈਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੇ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਜੁਗਨੂੰ ਵਾਂਗਰ ਹਨੇਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਣਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗ ਨੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਕਿਹ ਸਕੂਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂਘ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਕਿਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਿਵੇਕਲ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰਦੀ ਹੈ।
ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਾਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ ਨੇ ਬੈਠੇ ਬੈਠਿਆਂ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਲੀਕੀ ਤੇ ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੱਭ ਲਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਰਿਸ਼ੀ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਛੱਡ ਕੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਜਾ ਵਸਿਐ ਪਰ ਸਾਡਾ ਰਾਬਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਇਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਦੇਸੋ਼ਂ ਵਿਦੇਸ਼ੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝ ਪੁਆਈ ਹੈ ।
ਇਹ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਲਈ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਹਿਸਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਸਾਡਾ ਗਿਆਨ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸੌ਼ਕ ਸਾਨੂੰ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਦੋਸਤੋ ਵਾਹ ਲੱਗਦੀ ਅਸੀਂ ਆਪ ਸੱਭ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ, ਸੂਝ ਨਾਲ਼ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਜ਼ਰੀਏ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬੁੱਕਲ਼ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਦੇ ਰਹਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰ ਨੁੱਕਰ ਤੱਕ ਖਿਲਾਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਦੋਸਤੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਹਰ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਧੀਨ ਗ਼ਜ਼ਲ , ਕਵਿਤਾ, ਗੀਤ, ਕਹਾਣੀ, ਵਿਅੰਗ, ਲੇਖ ਆਦਿ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਕਾਲਮ ‘ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇ ‘ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਧੀਨ ਆ ਰਹੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੋ ਦੋਸਤੋ ਸ਼ਬਦ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸਾਲਗਿਰਾਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਪ ਸੱਭ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਾਂਗੇ।
ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ........... ਗੀਤ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
(ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ....)
ਇਕ ਭਟਕਣ ਸਾਡੇ ਪੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ
ਬਸ ਦੀਦ ਤੇਰੀ ਲਈ ਝੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ
ਸਮਝਾਇਆਂ ਨਾ ਸਮਝਣ ਅੱਖੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿਛ ਵਿਛ ਥੱਕੀਆਂ
ਲੱਖ ਸੁਨੇਹੇ ਘੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...
ਹੂਕ ਦਿਲੇ ਦੀ ਦਿੰਦੀ ਤਾਹਨੇ
ਜਾਨ ਨਿਕਲ਼ਦੀ ਜਾਪੇ ਜਾਨੇ
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ…
ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਹੋਏ
ਰੱਤ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮੋਏ
ਸਾਥੀ ਦਰਦ ਅਵੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...
ਜਾਣ ਅਸ਼ੋਕ ਦਿਲੇ ਦੀ ਪੀੜਾ
ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰੰਗਲਾ ਪ੍ਹੀੜਾ
ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਉਡ ਚੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...
ਇਕ ਭਟਕਣ ਸਾਡੇ ਪੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ
ਬਸ ਦੀਦ ਤੇਰੀ ਲਈ ਝੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ
ਸਮਝਾਇਆਂ ਨਾ ਸਮਝਣ ਅੱਖੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਿਛ ਵਿਛ ਥੱਕੀਆਂ
ਲੱਖ ਸੁਨੇਹੇ ਘੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...
ਹੂਕ ਦਿਲੇ ਦੀ ਦਿੰਦੀ ਤਾਹਨੇ
ਜਾਨ ਨਿਕਲ਼ਦੀ ਜਾਪੇ ਜਾਨੇ
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ…
ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਹੋਏ
ਰੱਤ ਸੁਕਾਉਂਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮੋਏ
ਸਾਥੀ ਦਰਦ ਅਵੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...
ਜਾਣ ਅਸ਼ੋਕ ਦਿਲੇ ਦੀ ਪੀੜਾ
ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰੰਗਲਾ ਪ੍ਹੀੜਾ
ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਉਡ ਚੱਲੇ, ਵੇ ਸੱਜਣਾ ਰਾਂਗਲਿਆ...
ਇੱਕ ਦੀਪਕ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਨਿਗਲ਼ ਗਿਆ.......... ਲੇਖ਼ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਇਹ ਕੋਈ ਵੇਲ਼ਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ...??? ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਨਵ ਵਿਆਹੁਤਾ ਦੇ ਚੂੜੇ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਫਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੁੱਕੀ... ਉਸਦੇ ਚਾਵਾਂ ਸੱਧਰਾਂ ਦੀ ਗਠੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੀਅ ਭਰ ਕੇ ਤੱਕਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਚਾਵਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮੁੱਕੀਆਂ...ਅਜੇ ਤਾਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੇ ਸਜਾਏ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਕਦਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਧਰਿਆ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬੂਟੇ ਨੇ ਛਾਂ ਦੇਣੀ ਸ਼ਰੂ ਕਰਨੀ ਸੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਸ ‘ਚੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਵਾਨੀ ‘ਚ ਗੁਆਚੀਆਂ ਖੁਸ਼ਆਂ ਲੱਭਣੀਆਂ ਸਨ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ‘ਚੋਂ ਅਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਤੱਕਣੇ ਸਨ...ਅਜੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬੜਾ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਸੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸੀਨਾ ਮਾਣ ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਫੁੱਲਣਾ ਸੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਬਿਖਰੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰੌਣਕ ਬਖ਼ਸ਼ਣੀ ਸੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਖੁ਼ਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਬਖਸ਼ਣੇ ਸਨ...ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਅੰਬਰ ‘ਤੇ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ‘ਚ ਧਰੂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣਾ ਸੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਇਸ ਲਾਟ ਨੇ ਭਾਂਬੜ ਬਣ ਫਿ਼ਜ਼ਾ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾਉਣਾ ਅਤੇ ਗਰਮਾਉਣਾ ਸੀ... ਅਜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਭਰ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਥਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਕਿੰਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣੀ ਸੀ, ਕਿੰਨੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦੇਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਸ ਦੇਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰ ਦਰਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਸਨ ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਤੇ... ਤੇ....
ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਮਾਣੀ ਜਾਣੀ, ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਬੇਤਾਬ ਹੈ ... ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਰਸੀਲੇ ਬੋਲ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ, ਪਰ ਕੰਨ ਬੇਚੈਨ ਨੇ … ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉੇਹ ਨਿੱਘ ਤੇ ਖਿੱਚ ਭਰੀ ਗਲਵਕੜੀ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ, ਪਰ ਬਾਹਾਂ ਤਾਂਘ ‘ਚ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿਲ ‘ਚ ਤਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਹੱਥ ਘੁੱਟਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ,ਪਰ ਹੱਥ ਤਰਸਦੇ ਨੇ…ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸਤ ਤੇ ਦਿਲ ਟੁੰਬਣੀ ਤੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਣੀ, ਪਰ ਰਾਹ ਉਤਸੁਕਤ ਨੇ…ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਸੇ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ ਤੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ, ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਸਤੀ, ਹਾਸਾ, ਰੌਣਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ ਪਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤਾਂਘਦੀਆਂ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਪਰ ਜ਼ਹਿਨ ‘ਚ ਵਾਰ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਨੇ…ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸ ਕਦੇ ਫੋਨ ਅਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ,ਪਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੱਥ ਫੋਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਉਣਾ ਝੂਠ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਿੱਤ ਵਾਜ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ…
ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਣਨ ਦਾ ਚਾਅ ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿਚ ਰਕਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਦਿਨ, ਹਰ ਪਲ ਉਸ ਲਈ ਤਾਜ਼ਾ,ਨਵਾਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਉਸ ਅੰਦਰ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਨਿਰੰਤਰ ਭਰ-ਭਰ ਵਗਦਾ ਸੀ। ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਅੰਦਰ ਬੜਾ ਮੋਹ ਸੀ, ਤੇਹ ਸੀ। ਵਗਦੀ ਪੌਣ ਚੜ੍ਹਦਾ-ਡੁੱਬਦਾ ਸੂਰਜ, ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਕਿਣਮਿਣ, ਚਹਿਚਹਾਉਂਦੇ ਪੰਛੀ, ਲਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ, ਚਲਦੇ ਖੂਹ ਦੀ ਟਿਕਟਿਕ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ, ਚੀਕਾਂ, ਨੱਚਣਾ, ਮਸਤੀ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਗਣਾ, ਅਜਨਬੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ, ਰਾਤ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਚਾਨਣ, ਧੁੱਪ-ਛਾਂ, ਵਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁ਼ਸ਼ਬੋ ਉਸਨੂੰ ਅਚੇਤ ਜਾਂ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਕਰਸਿ਼ਤ ਕਰਦੇ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਹੁਲਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਹਰ ਕਰੀਏਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਭੁੱਤ ਲਗਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ।
ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰੀ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ੱਰੇ ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਲੋਚਦਾ। ਹਰ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਰੌਣਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹ ਉਸਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ ਲਈ ਤੜਪ ਉਠਦਾ। ਉਦਾਸ ਖੜ੍ਹੇ ਬ੍ਰਿਖ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੜਫਾ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਣ-ਕਣ ਨੂੰ ਹੱਸਦਾ, ਨੱਚਦਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖਣਾ ਲੋਚਦਾ... । ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਉਸਨੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਹਿਤ ਲਗਾਇਆ ਵੀ...।
ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਉਸਦੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਛਾਪ ਛੱਡਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਰਿਹਾ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਗਹਿਰੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰ ਆਇਆ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੋਹ ਵਾਲ ੇਪਰਿਵਾਰਿਕ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਬਣਾ ਆਇਆ। ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਨੋਂ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਜਾਨ ਤੋਂ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ਼ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਜਿੰ਼ਦਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਹ ਸ਼ਖਸ ਸੱਭ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਖੁਸੀ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਹ ਸ਼ਖਸ ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਬੀਮਾਰੀ ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਗੰਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਹਥੋਂ ਸੜਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਾ।
ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਮ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿਲ ਤੜਪ ਉਠਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਘੜੀ ਭਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ। ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਦਿਹਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੰਘਦੀ ਹੁਣ ਉਮਰ ਲੰਘਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸੱਜਣ ਉਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਏ, ਗਹਿਰੀ ਰਾਤ ਉਸ ਦਾ ਚੇਤਾ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਏ। ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਸਾਡੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗੀ... ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਉਜਾਲਾ ਭਰਦੀ ਰਹੇਗੀ...ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਜਿ਼ੰਦਾਦਿਲੀ ਭਰਦੀ ਰਹੇਗੀ...ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਪਲ ਪਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਰਹੇਗੀ... ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਅਮਰ ਰਹੇਗੀ... ਸਾਡਾ ਇਹ ਲਾਡਲਾ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜਿ਼ੰਦਾ ਹੈ...ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਮਰ ਹੈ...
ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਮਾਣੀ ਜਾਣੀ, ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਬੇਤਾਬ ਹੈ ... ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਰਸੀਲੇ ਬੋਲ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ, ਪਰ ਕੰਨ ਬੇਚੈਨ ਨੇ … ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉੇਹ ਨਿੱਘ ਤੇ ਖਿੱਚ ਭਰੀ ਗਲਵਕੜੀ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ, ਪਰ ਬਾਹਾਂ ਤਾਂਘ ‘ਚ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿਲ ‘ਚ ਤਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਹੱਥ ਘੁੱਟਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ,ਪਰ ਹੱਥ ਤਰਸਦੇ ਨੇ…ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸਤ ਤੇ ਦਿਲ ਟੁੰਬਣੀ ਤੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਣੀ, ਪਰ ਰਾਹ ਉਤਸੁਕਤ ਨੇ…ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਸੇ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ ਤੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ, ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਸਤੀ, ਹਾਸਾ, ਰੌਣਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ ਪਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤਾਂਘਦੀਆਂ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਪਰ ਜ਼ਹਿਨ ‘ਚ ਵਾਰ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਨੇ…ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸ ਕਦੇ ਫੋਨ ਅਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ,ਪਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੱਥ ਫੋਨ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ… ਭਾਵੇਂ ਪਤੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਉਣਾ ਝੂਠ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਿੱਤ ਵਾਜ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ…
ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਣਨ ਦਾ ਚਾਅ ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿਚ ਰਕਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਦਿਨ, ਹਰ ਪਲ ਉਸ ਲਈ ਤਾਜ਼ਾ,ਨਵਾਂ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਉਸ ਅੰਦਰ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਨਿਰੰਤਰ ਭਰ-ਭਰ ਵਗਦਾ ਸੀ। ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਅੰਦਰ ਬੜਾ ਮੋਹ ਸੀ, ਤੇਹ ਸੀ। ਵਗਦੀ ਪੌਣ ਚੜ੍ਹਦਾ-ਡੁੱਬਦਾ ਸੂਰਜ, ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਕਿਣਮਿਣ, ਚਹਿਚਹਾਉਂਦੇ ਪੰਛੀ, ਲਹਿਰਾਉਂਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ, ਚਲਦੇ ਖੂਹ ਦੀ ਟਿਕਟਿਕ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ, ਚੀਕਾਂ, ਨੱਚਣਾ, ਮਸਤੀ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਗਣਾ, ਅਜਨਬੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ, ਰਾਤ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ, ਦਿਨ ਦਾ ਚਾਨਣ, ਧੁੱਪ-ਛਾਂ, ਵਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਖੁ਼ਸ਼ਬੋ ਉਸਨੂੰ ਅਚੇਤ ਜਾਂ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਕਰਸਿ਼ਤ ਕਰਦੇ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਹੁਲਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਹਰ ਕਰੀਏਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਭੁੱਤ ਲਗਦੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ।
ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰੀ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ੱਰੇ ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਲੋਚਦਾ। ਹਰ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਰੌਣਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਾ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹ ਉਸਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ ਲਈ ਤੜਪ ਉਠਦਾ। ਉਦਾਸ ਖੜ੍ਹੇ ਬ੍ਰਿਖ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੜਫਾ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਣ-ਕਣ ਨੂੰ ਹੱਸਦਾ, ਨੱਚਦਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖਣਾ ਲੋਚਦਾ... । ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਉਸਨੇ ਚੁਫੇਰੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਹਿਤ ਲਗਾਇਆ ਵੀ...।
ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਉਸਦੇ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਛਾਪ ਛੱਡਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਰਿਹਾ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਗਹਿਰੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰ ਆਇਆ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੋਹ ਵਾਲ ੇਪਰਿਵਾਰਿਕ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਬਣਾ ਆਇਆ। ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਨੋਂ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਜਾਨ ਤੋਂ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ਼ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਜਿੰ਼ਦਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਹ ਸ਼ਖਸ ਸੱਭ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਖੁਸੀ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਹ ਸ਼ਖਸ ਜੋ ਲੋਕਾਈ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਬੀਮਾਰੀ ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਗੰਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਹਥੋਂ ਸੜਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਾ।
ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਮ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿਲ ਤੜਪ ਉਠਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਘੜੀ ਭਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ। ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਦਿਹਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੰਘਦੀ ਹੁਣ ਉਮਰ ਲੰਘਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸੱਜਣ ਉਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦਾ ਏ, ਗਹਿਰੀ ਰਾਤ ਉਸ ਦਾ ਚੇਤਾ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਏ। ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਸਾਡੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗੀ... ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਉਜਾਲਾ ਭਰਦੀ ਰਹੇਗੀ...ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਜਿ਼ੰਦਾਦਿਲੀ ਭਰਦੀ ਰਹੇਗੀ...ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਪਲ ਪਲ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਰਹੇਗੀ... ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਅਮਰ ਰਹੇਗੀ... ਸਾਡਾ ਇਹ ਲਾਡਲਾ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜਿ਼ੰਦਾ ਹੈ...ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਮਰ ਹੈ...
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ.......... ਗੀਤ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਏ ਲੋਏ
ਸਿੰਜੇ ਜਾਂਦੇ ਚੰਨਾ ਕੋਏ
ਹਾਲ ਸਾਡਾ ਪੁੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ
ਸਾਡੇ ਨਾਵੇਂ ਲਾ ਤੂੰ ਗਿਐਂ ਨੇਰ੍ਹੀਆਂ ਵੇ ਰਾਤਾਂ ਚੰਨਾ
ਦੱਸਿਆ ਨਾ ਸਾਡਾ ਵੇ ਕਸੂਰ ।
ਠੰਢੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਭੱਠੀ ਉੱਤੇ
ਭੁੱਜਦਾ ਏ ਮੁਖੜੇ ਦਾ ਨੂਰ ।
ਜੁ਼ਲਫਾਂ ਸੰਵਾਰੀਆਂ ਨੇ,
ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਿ਼ੰਗਾਰੀਆ ਨੇ ,
ਤਾਹਨੇ ਦੇਣ ਦੱਸ ਕੀ ਕਰਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ.....
ਤੇਰੇ ਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਕਿੰਨਾ ਦਿਲ ਸਮਝਾਵਾਂ ਭੈੜਾ
ਰਾਹਾਂ ਵੱਲੀਂ ਤੱਕਦਾ ਰਹੇ ।
ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਬੜਾ ਏ ਸਾਨੂੰ
ਬੋਲ ਤੇ ਕੁਬੋਲ ਕਹੇ ।
ਮੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ ‘ਡੀਕਾਂ ,
ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਾਂ ਲੀਕਾਂ,
ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਉਡਾਵਾਂ ਕਦੇ ਕਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ......
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਚੰਦਿਆਣੀ ਪਿੰਡ ‘ਚ ‘ਅਸ਼ੋਕ’ ਕਿਸੇ
ਪੌਣ ਨਾਲ਼ ਠੰਢ ਨਾ ਪਵੇ ।
ਛੇੜ ਛੇੜ ਲੰਘਦੀ ਏ ਪੁਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵੇ ਜਿਵੇਂ
ਭੈੜੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾ ਲਵੇ ।
ਬੜੇ ਹੀ ਸਤਾਏ ਆਂ ਵੇ ,
ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਰਾਏ ਆਂ ਵੇ ,
ਆ ਜਾ ਜਿੰਦ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਧਰਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ……
ਸਿੰਜੇ ਜਾਂਦੇ ਚੰਨਾ ਕੋਏ
ਹਾਲ ਸਾਡਾ ਪੁੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ
ਸਾਡੇ ਨਾਵੇਂ ਲਾ ਤੂੰ ਗਿਐਂ ਨੇਰ੍ਹੀਆਂ ਵੇ ਰਾਤਾਂ ਚੰਨਾ
ਦੱਸਿਆ ਨਾ ਸਾਡਾ ਵੇ ਕਸੂਰ ।
ਠੰਢੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਭੱਠੀ ਉੱਤੇ
ਭੁੱਜਦਾ ਏ ਮੁਖੜੇ ਦਾ ਨੂਰ ।
ਜੁ਼ਲਫਾਂ ਸੰਵਾਰੀਆਂ ਨੇ,
ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਿ਼ੰਗਾਰੀਆ ਨੇ ,
ਤਾਹਨੇ ਦੇਣ ਦੱਸ ਕੀ ਕਰਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ.....
ਤੇਰੇ ਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਕਿੰਨਾ ਦਿਲ ਸਮਝਾਵਾਂ ਭੈੜਾ
ਰਾਹਾਂ ਵੱਲੀਂ ਤੱਕਦਾ ਰਹੇ ।
ਗ਼ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਬੜਾ ਏ ਸਾਨੂੰ
ਬੋਲ ਤੇ ਕੁਬੋਲ ਕਹੇ ।
ਮੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ ‘ਡੀਕਾਂ ,
ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਾਂ ਲੀਕਾਂ,
ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਉਡਾਵਾਂ ਕਦੇ ਕਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ......
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਚੰਦਿਆਣੀ ਪਿੰਡ ‘ਚ ‘ਅਸ਼ੋਕ’ ਕਿਸੇ
ਪੌਣ ਨਾਲ਼ ਠੰਢ ਨਾ ਪਵੇ ।
ਛੇੜ ਛੇੜ ਲੰਘਦੀ ਏ ਪੁਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵੇ ਜਿਵੇਂ
ਭੈੜੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾ ਲਵੇ ।
ਬੜੇ ਹੀ ਸਤਾਏ ਆਂ ਵੇ ,
ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਰਾਏ ਆਂ ਵੇ ,
ਆ ਜਾ ਜਿੰਦ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਧਰਾਂ,,,
ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਨਾਂ……
ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਤੂੰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਈ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਜੋ ਸਜਦੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੂੰ ਹਰਿਕ ਦੇ ਪੂੰਝ ਅੱਥਰੂ ਹੱਸਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸਿਖਾ
ਬਾਝ ਤੇਰੇ ਛਣਕਦੇ ਜੋ ਹਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੂੰ ਮਿਰੇ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਬਣ ਕੇ ਦੀਪ ਜਗਿਆ ਸੀ ਉਦੋਂ
ਬਿਨ ਤਿਰੇ ਸੁੰਨੇ ਪਏ ਜੋ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਆਖਦਾ ਸੈਂ ਮਾਣਨਾ ਹੈ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ
ਤੂੰ ਮਿਰੇ ਅੰਦਰ ਭਰੇ ਜੋ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੂੰ ਉਚਾਈ ਛੂਹ ਲਵੇਂ ਤੇ ਦਰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੁਗੇਂ
ਜੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਲ਼ਦਾ ਮੈਂ ਹਸਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਢਾਲ਼ ਬਣਿਆ ਤੂੰ, ਮਿਰੇ ‘ਤੇ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦ ਕਦੇ
ਦੇਖ ਕੱਲਾ ਘੇਰਦੇ ਜੋ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ ਤੂੰ ਅਪਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਸੀ
ਨਿੱਘ ਨਾ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਮੈਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਜੋ ਸਜਦੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਫਿ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੂੰ ਹਰਿਕ ਦੇ ਪੂੰਝ ਅੱਥਰੂ ਹੱਸਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸਿਖਾ
ਬਾਝ ਤੇਰੇ ਛਣਕਦੇ ਜੋ ਹਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੂੰ ਮਿਰੇ ਰਾਹਾਂ ‘ਚ ਬਣ ਕੇ ਦੀਪ ਜਗਿਆ ਸੀ ਉਦੋਂ
ਬਿਨ ਤਿਰੇ ਸੁੰਨੇ ਪਏ ਜੋ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਆਖਦਾ ਸੈਂ ਮਾਣਨਾ ਹੈ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ
ਤੂੰ ਮਿਰੇ ਅੰਦਰ ਭਰੇ ਜੋ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਤੂੰ ਉਚਾਈ ਛੂਹ ਲਵੇਂ ਤੇ ਦਰਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੁਗੇਂ
ਜੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਾਲ਼ਦਾ ਮੈਂ ਹਸਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਢਾਲ਼ ਬਣਿਆ ਤੂੰ, ਮਿਰੇ ‘ਤੇ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦ ਕਦੇ
ਦੇਖ ਕੱਲਾ ਘੇਰਦੇ ਜੋ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ ਤੂੰ ਅਪਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਸੀ
ਨਿੱਘ ਨਾ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਮੈਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਾਂ
ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ.......... ਗੀਤ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਿੰਦ ਵਿਯੋਗਣ ਹੋਈ
ਸਾਨੂੰ ਹਸਦਿਆਂ ਹਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇ ਤੂੰ ਰੋਗ ਲਾ ਗਿਐਂ ਕੋਈ
ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਤੱਕੀਆਂ ਸੁੰਨੀਆ ਗਲ਼ੀਆਂ ਵੇ
ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੋਂ ਤੂੰ ਆਵੇਂਗਾ ਤੇਰੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਮੱਲੀਆਂ ਵੇ
ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਉਕੇ ਭਰਦਾ ਸੋਈ...
ਤੇਰਾ ਹੱਸਦਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੱਜਣਾ ਕਿਵੇਂ ਭੁਲਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਤੂੰ ਨਾ ਭਰੇਂ ਹੁੰਘਾਰਾ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਬੁਲਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਫੋਟੋ ਤੇਰੀ ਰੱਖ ਮੂਹਰੇ ਵੇ ਜਾਵਾਂ ਹਰ ਪਲ ਸੱਜਣਾ ਰੋਈ...
ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਦੱਸ ਜਾ ਕੀਹਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂ ਵੇ
ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਫੋਨ ਉਠਾ ਕੇ ਤੇਰਾ ਨੰਬਰ ਲਾਵਾਂ ਵੇ
ਬਿਨ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆਂ ਵੇ ਕਦੇ ਨਾ ਲੰਘਿਆ ਸੀ ਦਿਨ ਕੋਈ..
ਚੰਦਿਆਣੀ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਹਰ ਦਿਲ ਸੋਗੀ ਸੋਗੀ ਏ
ਤੈਥੋਂ ਦੂਰੀ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਦਿਲ ਚੰਦਰਾ ਰੋਗੀ ਏ
ਨਾ ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਪਵੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਕਿਧਰੇ ਢੋਈ....
ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਿੰਦ ਵਿਯੋਗਣ ਹੋਈ
ਸਾਨੂੰ ਹਸਦਿਆਂ ਹਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇ ਤੂੰ ਰੋਗ ਲਾ ਗਿਐਂ ਕੋਈ
ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਤੱਕੀਆਂ ਸੁੰਨੀਆ ਗਲ਼ੀਆਂ ਵੇ
ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੋਂ ਤੂੰ ਆਵੇਂਗਾ ਤੇਰੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਮੱਲੀਆਂ ਵੇ
ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਉਕੇ ਭਰਦਾ ਸੋਈ...
ਤੇਰਾ ਹੱਸਦਾ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੱਜਣਾ ਕਿਵੇਂ ਭੁਲਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਤੂੰ ਨਾ ਭਰੇਂ ਹੁੰਘਾਰਾ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਬੁਲਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਫੋਟੋ ਤੇਰੀ ਰੱਖ ਮੂਹਰੇ ਵੇ ਜਾਵਾਂ ਹਰ ਪਲ ਸੱਜਣਾ ਰੋਈ...
ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਦੱਸ ਜਾ ਕੀਹਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂ ਵੇ
ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਫੋਨ ਉਠਾ ਕੇ ਤੇਰਾ ਨੰਬਰ ਲਾਵਾਂ ਵੇ
ਬਿਨ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆਂ ਵੇ ਕਦੇ ਨਾ ਲੰਘਿਆ ਸੀ ਦਿਨ ਕੋਈ..
ਚੰਦਿਆਣੀ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਾਝੋਂ ਹਰ ਦਿਲ ਸੋਗੀ ਸੋਗੀ ਏ
ਤੈਥੋਂ ਦੂਰੀ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਦਿਲ ਚੰਦਰਾ ਰੋਗੀ ਏ
ਨਾ ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਪਵੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਕਿਧਰੇ ਢੋਈ....
ਆ ਬਹੁੜ ਮਹਿਰਮਾ ਵੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਿੰਦ ਵਿਯੋਗਣ ਹੋਈ
ਮੈਂ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਮੈਂ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਬੇਸਮਝ ਸਾਂ ਜਰਵਾਣਿਆ
ਤੂੰ ਬਹਾਰਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ਵੇ ਪੰਛੀਆ ਉਡ ਜਾਣਿਆ
ਤੋੜਦਾ ਅੰਬਰੋਂ ਤੂੰ ਤਾਰੇ ਤੋੜ 'ਤਾ ਤਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ
ਕਿੰਜ ਮੈਂ ਗਾਵਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਰਦ ਭਰਿਆ ਗਾਣਿਆ
ਮੈਂ ਸ਼ਮਾਂ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਸਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤਾਰੇ ਸਾਂ ਉਦੋਂ
ਹੁਣ ਕੀ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਿਆ ਡੁੱਬ ਜਾਣਿਆ
ਤੂੰ ਸੈਂ ਦੱਸਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਗਦੀ ਨਦੀ
ਤੂੰ ਨਦੀ ਦੀ ਸਾਗਰਾਂ ਲਈ ਤੜਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ
ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਤਾਘਾਂ 'ਚ ਕੰਢੇ ਖੋਰ 'ਤੇ
ਤੂੰ ਨਾ ਰੁੱਖਾ ਗੌਲਿ਼ਆ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਰੇਤਾ ਛਾਣਿਆ
ਤੂੰ ਬਹਾਰਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ਵੇ ਪੰਛੀਆ ਉਡ ਜਾਣਿਆ
ਤੋੜਦਾ ਅੰਬਰੋਂ ਤੂੰ ਤਾਰੇ ਤੋੜ 'ਤਾ ਤਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ
ਕਿੰਜ ਮੈਂ ਗਾਵਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਰਦ ਭਰਿਆ ਗਾਣਿਆ
ਮੈਂ ਸ਼ਮਾਂ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਸਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤਾਰੇ ਸਾਂ ਉਦੋਂ
ਹੁਣ ਕੀ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਿਆ ਡੁੱਬ ਜਾਣਿਆ
ਤੂੰ ਸੈਂ ਦੱਸਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਗਦੀ ਨਦੀ
ਤੂੰ ਨਦੀ ਦੀ ਸਾਗਰਾਂ ਲਈ ਤੜਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਿਆ
ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਵਾਂਗਰਾਂ ਤਾਘਾਂ 'ਚ ਕੰਢੇ ਖੋਰ 'ਤੇ
ਤੂੰ ਨਾ ਰੁੱਖਾ ਗੌਲਿ਼ਆ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਰੇਤਾ ਛਾਣਿਆ
ਤੜਪਦੀ ਤਰਬ ਮੇਰੀ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਤੜਪਦੀ ਤਰਬ ਮੇਰੀ ਸੁਰ ਲਈ ਫ਼ਨਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਟੁਣਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁਬਾਰਕ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਣਿਆ ਨਿਕੰਮਾਂ ਖ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਣਿਆ, ਮਹਿਕ ਬਣਿਆ ਤੇ ਛਾਂ ਬਣ ਝੂਮਿਆ ਸਿਰ ਤੇ
ਮੇਰਾ ਆਪਾ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਮੇਰੇ ਇਜ਼ਹਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਖਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿ ਹੋ ਸੌੜਾ ਨਾ ਵਗਿਆ ਕਰ
ਗਿਆ ਪੁੱਟਿਆ ਜੜ੍ਹੋਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਮੈਂ ਪਰਬਤ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਆਸ ਤੇਰੀ ਦਾ
ਤੇ ਹੌਲਾ ਫੁੱਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਇਨਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਸਾਂ ਭੱਜਿਆ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵਣ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਇਆਂ ਤੇਰੀ ਝਾਂਜਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛਣਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਮੈਂ ਰੁੱਖ ਹਾਂ ਬਾਂਸ ਦਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਾ ਕੋਈ ਝੁਕਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ
ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਵਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਟੁਣਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁਬਾਰਕ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਣਿਆ ਨਿਕੰਮਾਂ ਖ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਣਿਆ, ਮਹਿਕ ਬਣਿਆ ਤੇ ਛਾਂ ਬਣ ਝੂਮਿਆ ਸਿਰ ਤੇ
ਮੇਰਾ ਆਪਾ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਮੇਰੇ ਇਜ਼ਹਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਖਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿ ਹੋ ਸੌੜਾ ਨਾ ਵਗਿਆ ਕਰ
ਗਿਆ ਪੁੱਟਿਆ ਜੜ੍ਹੋਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਮੈਂ ਪਰਬਤ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਆਸ ਤੇਰੀ ਦਾ
ਤੇ ਹੌਲਾ ਫੁੱਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਇਨਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਸਾਂ ਭੱਜਿਆ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵਣ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਇਆਂ ਤੇਰੀ ਝਾਂਜਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛਣਕਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਮੈਂ ਰੁੱਖ ਹਾਂ ਬਾਂਸ ਦਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਾ ਕੋਈ ਝੁਕਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ
ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਵਾਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ
ਹਵਾ ਦੇ ਸਹਿਮ ਵਿਚ.......... ਗ਼ਜ਼ਲ / ਸੁਨੀਲ ਚੰਦਿਆਣਵੀ
ਹਵਾ ਦੇ ਸਹਿਮ ਵਿਚ ਜੇ ਖ਼ੁਦ ਲਈ ਓਹਲਾ ਬਣਾਵਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਜਗਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਰੋਕਾਂਗਾ ਕਦੇ ਨਾ ਇਹ ਬਣੇ ਦਸਤਾ ਕੁਹਾੜੀ ਦਾ
ਬਣਾ ਵੰਝਲੀ ਮੈਂ ਇਸ ਬੇਜਾਨ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਗਾਵਾਂਗਾ
ਮਿਲੇ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਏਨੀ ਮੇਰੇ ਕਿਰ ਜਾਣ ਪੋਟੇ ਹੀ
ਕਦੇ ਜੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਤਿਤਲੀ ਉਡਾਵਾਂਗਾ
ਜਗੇ ਹਰ ਹਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਵਾਂਗ ਦੀਵੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਅੱਲਾ
ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਹਰ ਵਰਕ ਦਾ ਵਿਹੜਾ ਸਜਾਵਾਂਗਾ
ਸੋਹਣੀਏ ਠੇਲ, ਲੈ ਮੈਨੂੰ ਝਨਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ
ਪਿਆ ਕੱਲਾ ਕਿਨਾਰੇ ਛੋਹ ਤੇਰੀ ਬਿਨ ਤਿੜਕ ਜਾਵਾਂਗਾ
ਜੇ ਆਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੇਰੀ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਐ ਕਵਿਤਾ
ਤੇਰੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੱਥੇ ਮਹਿਕਦੀ ਸੁਰ ਸਜਾਵਾਂਗਾ
ਨਹੀਂ ਇਹ ਲੋਚਦਾ ਦੇਵਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਤ ਮੈਂ ਯਾਰੋ
ਸਦਾ ਹੀ ਜਿੱਤ ਅਪਣੀ ਦਾ ਮਗਰ ਪਰਚਮ ਝੁਲਾਵਾਂਗਾ
ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਖੁਰ ਨਾ ਜਾਵੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਨਦੀ ਅੰਦਰ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖ ਲਾਂ ਟੁਣਕਾ ਕੇ ਤੇ ਫਿਰ ਗਲ ਲਗਾਵਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਜਗਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ
ਮੈਂ ਰੋਕਾਂਗਾ ਕਦੇ ਨਾ ਇਹ ਬਣੇ ਦਸਤਾ ਕੁਹਾੜੀ ਦਾ
ਬਣਾ ਵੰਝਲੀ ਮੈਂ ਇਸ ਬੇਜਾਨ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਗਾਵਾਂਗਾ
ਮਿਲੇ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਏਨੀ ਮੇਰੇ ਕਿਰ ਜਾਣ ਪੋਟੇ ਹੀ
ਕਦੇ ਜੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਤਿਤਲੀ ਉਡਾਵਾਂਗਾ
ਜਗੇ ਹਰ ਹਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਵਾਂਗ ਦੀਵੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਅੱਲਾ
ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਹਰ ਵਰਕ ਦਾ ਵਿਹੜਾ ਸਜਾਵਾਂਗਾ
ਸੋਹਣੀਏ ਠੇਲ, ਲੈ ਮੈਨੂੰ ਝਨਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ
ਪਿਆ ਕੱਲਾ ਕਿਨਾਰੇ ਛੋਹ ਤੇਰੀ ਬਿਨ ਤਿੜਕ ਜਾਵਾਂਗਾ
ਜੇ ਆਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੇਰੀ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਐ ਕਵਿਤਾ
ਤੇਰੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੱਥੇ ਮਹਿਕਦੀ ਸੁਰ ਸਜਾਵਾਂਗਾ
ਨਹੀਂ ਇਹ ਲੋਚਦਾ ਦੇਵਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਤ ਮੈਂ ਯਾਰੋ
ਸਦਾ ਹੀ ਜਿੱਤ ਅਪਣੀ ਦਾ ਮਗਰ ਪਰਚਮ ਝੁਲਾਵਾਂਗਾ
ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਖੁਰ ਨਾ ਜਾਵੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਨਦੀ ਅੰਦਰ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖ ਲਾਂ ਟੁਣਕਾ ਕੇ ਤੇ ਫਿਰ ਗਲ ਲਗਾਵਾਂਗਾ
ਰੱਬ ਖ਼ੈਰ ਕਰੇ.......... ਵਿਅੰਗ / ਚੰਦਿਆਣਵੀ
“ਜੀ ਸੁਣਦੇ ਓਂ ?.... ਆਹ ਕਾਰਡ ਆਇਐ ਵਿਆਹ ਦਾ ਭੂਆ ਜੀ ਦੇ ਘਰੋਂ | ਉਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮੈਰਿਜ ਰੱਖੀ ਐ |” ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਭਟੂਰੇ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬੋਲੀ | “ਤੁਸੀਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਲੈ ਲਿਓ, ਆਪਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣੈਂ |” ਆਖ਼ਰ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਸੱਦਿਐ ਮੇਰੀ ਭੂਆ ਨੇ .... ਨਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਏ ਹੋਣਗੇ |” ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਵਾਂਗ | “ਕੱਲ ਸ਼ਾਮੀਂ ਆਪਾਂ ਬਜ਼ਾਰ ਚੱਲਣੈਂ” ਉਸ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ.... “ਇਕ ਸੂਟ ਭੂਆ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵਾਸਤੇ, ਕੋਈ ਗਹਿਣਾ ਵੀ ਦੇਖਾਂਗੇ.... ਇਕ ਮੇਰਾ ਸੂਟ, ਇਕ ਮੇਰੇ ਸਲੀਪਰ, ਇਕ ਕਲਿੱਪ ਤੇ ਇਕ ਲੈਦਰ ਦਾ ਪਰਸ ਵੀ ਖਰੀਦਣੈਂ |” ਆਖ਼ਰ ਭੂਆ ਦੀ ਕੁੜੀ ਕਿਹੜਾ ਰੋਜ਼ ਵਿਆਹੁਣੀ ਐ |” ਉਸਦੀ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਅਸਮਾਨ ‘ਚ ਉੱਡਦੀ ਗੁੱਡੀ ਵਾਂਗ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਜੂਦ ਫੂਕ ਕੱਢੇ ਗ਼ੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੰਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ |
“ਭਗਵਾਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ‘ਗੇ ਤਨਖਾਹ ਤਾਂ ਮਿਲੀ ਨੀਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਿੱਥੋਂ....“, ਮੈਂ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ | “ਜਿਹੜੇ ਆ ਥੋਡੇ ਦੋਸਤ ਹਰਲ-ਹਰਲ ਕਰਦੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਐ, ਕੀ ਉਹ ਰਗੜ ਕੇ ਫੋੜੇ ‘ਤੇ ਲਾਉਣੇ ਐਂ | ਜੇ ਇਹ ਹੁਣ ਕੰਮ ਨਾ ਆਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਦੋਂ ਆਉਣਗੇ, ਨਾਲੇ ਮੌਕਾ ਦੇਖ ਲੋ ਪਰਖ ਕੇ”, ਉਹ ਛੇ ਇੰਚੀ ਗੁੱਤ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ | “ਭਾਗਵਾਨੇ, ਹਾਲਾਤ ਦੇਖੀਦੇ ਐ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਕੈਂਸਲ ਕਰ ਦੇਈਏ”, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ | ਉਹ ਅੱਗ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਤੇਲ ਵਾਂਗ ਭੁੜਕੀ, “ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਓ, ਕੀ ਮੇਰਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ.... ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠਾਂ ‘ਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚਲਿੱਤਰ ਚਲਾਉਣਾ, ਜਾਣੀ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਲ ‘ਚ ਫਸੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਫੜਫੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਚੰਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਲਈ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗਾ | ਮੈਂ ਅਣਮੰਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਛਾਂ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖੁੱਲ ਰਹੇ ਫਾਟਕ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ |
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਬਜ਼ਾਰ ਲਈ | ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਲਾਲਾ ਮੋਟੀ ਸਾਮੀ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਜੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਹੀਂ-ਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸੂਟ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ | ਉਹ ਸੂਟਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਰੰਗ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ | ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੋ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੂਟ ਕਟਾ ਲਏ | ਫਿਰ ਮੁਨਿਆਰੀ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਜੇਬ ‘ਚੋਂ ਨੋਟ ਇਉਂ ਉੱਡ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਗਧੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਿੰਗ |
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਟੈਚੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਬੱਸ ਦਾ ਕੰਡਕਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਸਵਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਹਾੜੇ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਵੜੇ ਤਾਂ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਧੂੜ ਇਉਂ ਚੜੀ ਪਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੇਕਅੱਪ ਦੀ ਪਰਤ | ਮੈਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਾਲ ਸੀਟ ਝਾੜੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ | ਸਮਾਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਡਰਾਇਵਰ ਨੇ ਸੈਲਫ਼ ਮਾਰਿਆ, ਬੱਸ ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ | ਫਿਰ ਕੰਡਕਟਰ ਰਾਡ ਲੈ ਕੇ ਜੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇੰਜਣ ‘ਤੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇ | ਆਖ਼ਰ ਬੱਸ ਸਟਾਰਟ ਹੋ ਗਈ | ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗੇਅਰ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਬੱਸ ਝੂਟੇ ਜਿਹੇ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਉਨੀਂਦਰੇ ‘ਚ ਤੁਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ | ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੀ, ਬੱਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫਰਾਟੇਦਾਰ ਹਵਾ ਅੰਦਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡਾ ਮੁੜਕਾ ਸੁਕਾਉਣਾ ਹੋਵੇ | ਬੱਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਰੱਬ ਖ਼ੈਰ ਕਰੇ |
ਅਜੇ ਦਸ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੀ ਗਏ ਸਾਂ ਕਿ ਘਰਰ-ਘਰਰ ਕਰਕੇ ਬੱਸ ਖੜੋ ਗਈ, ਸੜਕ ਵਿਚਾਲੇ, ਜਿਵੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਰੁੱਸ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੱਖ ਮਨਾਇਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ | ਉਨਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕਰਕੇ ਵੇਖੇ ਪਰ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਹੀ ਰਹੇ | ਸਭ ਸਵਾਰੀਆਂ ਬੱਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਈਆਂ, ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਨਿੱਘੀਆਂ-ਨਿੱਘੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ | ਲੰਮੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੜੀ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕ ਵਾਂਗ ਭਰੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚਾਇਆ | ਛੇ ਘੰਟੇ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਫੂਕ ਕੱਢੇ ਗੁਬਾਰੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਪੱਕੇ ਅੰਬ ਵਾਂਗ ਮੰਜੇ ਉਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ | ਸਾਡੇ ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਨੀ ਨੇ ਹੱਥ-ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਲਿੱਪਿਆ, ਬਾਹਰ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਵਰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ ਵਿਆਹ ਦਾ | ਤਰਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੋਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ | ਸਪੀਕਰ ਏਨਾਂ ਉੱਚੀ ਲਗਾ ਛੱਡਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਖ਼ ਖੁੱਲੇ ਕਰਨੇ ਹੋਣ | ਕਈ ਕਾਗਜ਼ੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਤੀਲਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਇਉਂ ਇਧਰ ਉਧਰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ | ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਗੋਭੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ ਪਈ ਸੀ | ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਮੇਰੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜਾਨੇ ਵਾਂਗ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ | ਮੇਨ ਗੇਟ ਖੁੱਲਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਡ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਕਾਰਡ ਵੱਲ ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਾਸ ਤੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੇਬਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ |
“ਭਗਵਾਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ‘ਗੇ ਤਨਖਾਹ ਤਾਂ ਮਿਲੀ ਨੀਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਿੱਥੋਂ....“, ਮੈਂ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ | “ਜਿਹੜੇ ਆ ਥੋਡੇ ਦੋਸਤ ਹਰਲ-ਹਰਲ ਕਰਦੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਐ, ਕੀ ਉਹ ਰਗੜ ਕੇ ਫੋੜੇ ‘ਤੇ ਲਾਉਣੇ ਐਂ | ਜੇ ਇਹ ਹੁਣ ਕੰਮ ਨਾ ਆਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਦੋਂ ਆਉਣਗੇ, ਨਾਲੇ ਮੌਕਾ ਦੇਖ ਲੋ ਪਰਖ ਕੇ”, ਉਹ ਛੇ ਇੰਚੀ ਗੁੱਤ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ | “ਭਾਗਵਾਨੇ, ਹਾਲਾਤ ਦੇਖੀਦੇ ਐ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਕੈਂਸਲ ਕਰ ਦੇਈਏ”, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ | ਉਹ ਅੱਗ ‘ਤੇ ਪਾਏ ਤੇਲ ਵਾਂਗ ਭੁੜਕੀ, “ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਓ, ਕੀ ਮੇਰਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ.... ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠਾਂ ‘ਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚਲਿੱਤਰ ਚਲਾਉਣਾ, ਜਾਣੀ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਲ ‘ਚ ਫਸੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਫੜਫੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਚੰਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਲਈ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਲੱਗਾ | ਮੈਂ ਅਣਮੰਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਛਾਂ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖੁੱਲ ਰਹੇ ਫਾਟਕ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ |
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਬਜ਼ਾਰ ਲਈ | ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਲਾਲਾ ਮੋਟੀ ਸਾਮੀ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਜੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਹੀਂ-ਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸੂਟ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ | ਉਹ ਸੂਟਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਰੰਗ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ | ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੋ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੂਟ ਕਟਾ ਲਏ | ਫਿਰ ਮੁਨਿਆਰੀ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਜੇਬ ‘ਚੋਂ ਨੋਟ ਇਉਂ ਉੱਡ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਗਧੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਿੰਗ |
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਟੈਚੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਬੱਸ ਦਾ ਕੰਡਕਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਸਵਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਹਾੜੇ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਵੜੇ ਤਾਂ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਧੂੜ ਇਉਂ ਚੜੀ ਪਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੇਕਅੱਪ ਦੀ ਪਰਤ | ਮੈਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਾਲ ਸੀਟ ਝਾੜੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ | ਸਮਾਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਡਰਾਇਵਰ ਨੇ ਸੈਲਫ਼ ਮਾਰਿਆ, ਬੱਸ ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ | ਫਿਰ ਕੰਡਕਟਰ ਰਾਡ ਲੈ ਕੇ ਜੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇੰਜਣ ‘ਤੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇ | ਆਖ਼ਰ ਬੱਸ ਸਟਾਰਟ ਹੋ ਗਈ | ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗੇਅਰ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਬੱਸ ਝੂਟੇ ਜਿਹੇ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਉਨੀਂਦਰੇ ‘ਚ ਤੁਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ | ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੀ, ਬੱਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫਰਾਟੇਦਾਰ ਹਵਾ ਅੰਦਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡਾ ਮੁੜਕਾ ਸੁਕਾਉਣਾ ਹੋਵੇ | ਬੱਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਰੱਬ ਖ਼ੈਰ ਕਰੇ |
ਅਜੇ ਦਸ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੀ ਗਏ ਸਾਂ ਕਿ ਘਰਰ-ਘਰਰ ਕਰਕੇ ਬੱਸ ਖੜੋ ਗਈ, ਸੜਕ ਵਿਚਾਲੇ, ਜਿਵੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਰੁੱਸ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੱਖ ਮਨਾਇਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ | ਉਨਾਂ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕਰਕੇ ਵੇਖੇ ਪਰ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਹੀ ਰਹੇ | ਸਭ ਸਵਾਰੀਆਂ ਬੱਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਈਆਂ, ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਨਿੱਘੀਆਂ-ਨਿੱਘੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ | ਲੰਮੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੜੀ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕ ਵਾਂਗ ਭਰੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚਾਇਆ | ਛੇ ਘੰਟੇ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਫੂਕ ਕੱਢੇ ਗੁਬਾਰੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਪੱਕੇ ਅੰਬ ਵਾਂਗ ਮੰਜੇ ਉਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ | ਸਾਡੇ ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਨੀ ਨੇ ਹੱਥ-ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਲਿੱਪਿਆ, ਬਾਹਰ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਵਰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ ਵਿਆਹ ਦਾ | ਤਰਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੋਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ | ਸਪੀਕਰ ਏਨਾਂ ਉੱਚੀ ਲਗਾ ਛੱਡਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਖ਼ ਖੁੱਲੇ ਕਰਨੇ ਹੋਣ | ਕਈ ਕਾਗਜ਼ੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਤੀਲਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਇਉਂ ਇਧਰ ਉਧਰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਦੌਰਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ | ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਗੋਭੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ ਪਈ ਸੀ | ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅਲਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਮੇਰੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜਾਨੇ ਵਾਂਗ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ | ਮੇਨ ਗੇਟ ਖੁੱਲਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਡ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਕਾਰਡ ਵੱਲ ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਾਸ ਤੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੇਬਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ |
Subscribe to:
Posts (Atom)