ਹਾਏ ਗਰਮੀ, ਹਾਏ ਸਰਦੀ.......... ਲੇਖ / ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਟੱਲੇਵਾਲੀਆ (ਡਾ.)

ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਯਾਰ ਬੜੀ ਠੰਢ ਪੈ ਰਹੀ , ਜਾਂ ਬੜੀ ਠੰਢ ਪਵਾਈ ਜਾਨੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਠੰਢ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਦੈਂ ਏਸ ਵਾਰ ਬੜੀ ਠੰਢ ਪਈ , ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪਈ ਨੀ ਕਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਰ ਬੜੀ ਗਰਮੀ , ਕੀ ਕਰੀਏ, ਪੱਤਾ ਨੀ ਹਿੱਲਦਾ, ਮੀਂਹ ਮੂੰਹ ਹੀ ਪਵਾਦੇ, ਫਿਰ ਉਹੀ ਗੱਲ ਯਾਨੀ ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣਾ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਵਿੱਚ ਫੜੀ ਹੋਵੇ, ਬਟਨ ਦੱਬੀਏ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣ ਗਈ, ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਲਹਿਜ਼ਾ ਅਸੀਂ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਭੱਜ ਨੱਠ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਠੰਢ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹ ਰੱਟ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਗੈਰਾ-ਵਗੈਰਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਬੱਸ ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਸ਼ ਤਾਂ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਦੋਸ਼ੇ ਸਿੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।


ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਜਾਂ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇਹ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੇਲੋੜੀ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਰੰਗੀਨਗੀ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਠੰਢ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠ ਹਾੜ ਦੀ ਧੁੱਪ ਪਿੰਡਾ ਲੂਹ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਕੂਲਰ, ਪੱਖੇ, ਏ।ਸੀ। ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਲੋਕ ਟੀਟਾਂ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਅਖੇ ਹਾਏ ਸਰਦੀ ਹਾਏ ਗਰਮੀ। ਨਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜੇਠ ਦੀ ਧੁੱਪ ਜੱਟ ਨੂੰ ਸਾਧ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ...

ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੋਹ ਮਾਘ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਕੋਰਾ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਧੂਣੀਆਂ ਬਾਲਕੇ ਸੇਕਦੇ, ਬੁੜੀਆਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੱਠੀ ਮੱਠੀ ਅੱਗ ਤੇ, ਨਾਲੇ ਦੁੱਧ ਕਾੜ੍ਹਦੀਆਂ ਨਾਲੇ ਪਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਹੁਣ ਤਾਂਗੈਸੀ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਤਾਂ ਭਾਈ, ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਝਾਲਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਝੱਲ ਮਾਰ ਮਾਰਕੇ ਡੰਗ ਲਾਹ ਲਈਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਹ ਏਸੀਆਂ ਵੀ ਬਹਿਕੇ ਤੜਪਦੇ ਨੇ, ਕਿਸੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਲੋਕੀਂ ਸੋਹਲ ਹੋ ਗਏ। ਦਾਦੀ ਦੀ ਆਖੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਕੁੱਝ ਸੋਚਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੋਹਲ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਪੋਹ-ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵੇਖੋ ਜੋ ਨਜ਼ਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਲੋਕ ਮਸੂਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਮਲੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੱਭਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉਠਦੀ ਹੀ ਅੱਠ ਵਜੇ ਹੈ, ਉਠਣ ਸਾਰ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ (ਬੈ¤ ਟੀ) ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਰਜਾਈ ਵਿਚ ਜਾਂ ਫਟਾਫਟ ਉਠਕੇ ਨਹਾ ਧੋ ਕੇ ਕੰਮਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਹਲ, ਫਿਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਅਨੰਦ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਕਾਹਲੇ ਪਏ ਲੋਕ ਇਕਦਮ ਗਰਮੀਚੋਂ ਕੇ ਫਰਿੱਜ਼ ਦਾ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਜਾਂ ਯਕਦਮ ਏ।ਸੀ। ਥੱਲੇ ਬਹਿਕੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਹੇੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਗੱਲ ਫਿਰ ਉਥੇ ਕੇ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ ਰੁੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀਆਂ। ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ। ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਤਾਂ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜਿਥੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਲੋ ਦੇਖੀ ਜਾਊ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਏ ਗਰਮੀ ਹਾਏ ਸਰਦੀ ਕਰਦਾ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਭਾਵ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਵਿਰਸਾ ਕਿ ਜੇਠ ਹਾੜ ਦੀ ਤਪਦੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਹ ਦੀ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੀ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ। ਜਰਾ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਡੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ :

ਅਸਾੜੁ ਤਪੰਦਾ ਤਿਸੁ ਲਗੈ ਹਰਿ ਨਾਹੁ ਜਿੰਨਾ ਪਾਸਿ॥
ਅਤੇ ਪੋਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਠੰਢ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੋਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਜਿਹੜੇ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹਨ।
ਪੋਖਿ ਤੁਖਾਰੁ ਵਿਆਪਈ ਕੰਠਿ ਮਿਲਿਆ ਹਰਿ ਨਾਹੁ॥

ਸੋ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੀ ਬਚਿੱਤਰ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

****
ਹਾਏ ਗਰਮੀ, ਹਾਏ ਸਰਦੀ.......... ਲੇਖ / ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਟੱਲੇਵਾਲੀਆ (ਡਾ.)

ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਯਾਰ ਬੜੀ ਠੰਢ ਪੈ ਰਹੀ , ਜਾਂ ਬੜੀ ਠੰਢ ਪਵਾਈ ਜਾਨੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਠੰਢ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਦੈਂ ਏਸ ਵਾਰ ਬੜੀ ਠੰਢ ਪਈ , ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪਈ ਨੀ ਕਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਰ ਬੜੀ ਗਰਮੀ , ਕੀ ਕਰੀਏ, ਪੱਤਾ ਨੀ ਹਿੱਲਦਾ, ਮੀਂਹ ਮੂੰਹ ਹੀ ਪਵਾਦੇ, ਫਿਰ ਉਹੀ ਗੱਲ ਯਾਨੀ ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਣਾ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਵਿੱਚ ਫੜੀ ਹੋਵੇ, ਬਟਨ ਦੱਬੀਏ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣ ਗਈ, ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਲਹਿਜ਼ਾ ਅਸੀਂ ਮੌਸਮ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਭੱਜ ਨੱਠ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਠੰਢ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਫਿਰ ਉਹ ਰੱਟ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਗੈਰਾ-ਵਗੈਰਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਬੱਸ ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਸ਼ ਤਾਂ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਦੋਸ਼ੇ ਸਿੱਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਜਾਂ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇਹ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੇਲੋੜੀ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਰੰਗੀਨਗੀ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਠੰਢ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠ ਹਾੜ ਦੀ ਧੁੱਪ ਪਿੰਡਾ ਲੂਹ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਕੂਲਰ, ਪੱਖੇ, ਏ।ਸੀ। ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਲੋਕ ਟੀਟਾਂ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਅਖੇ ਹਾਏ ਸਰਦੀ ਹਾਏ ਗਰਮੀ। ਨਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜੇਠ ਦੀ ਧੁੱਪ ਜੱਟ ਨੂੰ ਸਾਧ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ...

ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਦੱਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੋਹ ਮਾਘ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਕੋਰਾ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਧੂਣੀਆਂ ਬਾਲਕੇ ਸੇਕਦੇ, ਬੁੜੀਆਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੱਠੀ ਮੱਠੀ ਅੱਗ ਤੇ, ਨਾਲੇ ਦੁੱਧ ਕਾੜ੍ਹਦੀਆਂ ਨਾਲੇ ਪਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਹੁਣ ਤਾਂਗੈਸੀ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਤਾਂ ਭਾਈ, ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਝਾਲਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਝੱਲ ਮਾਰ ਮਾਰਕੇ ਡੰਗ ਲਾਹ ਲਈਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਹ ਏਸੀਆਂ ਵੀ ਬਹਿਕੇ ਤੜਪਦੇ ਨੇ, ਕਿਸੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਲੋਕੀਂ ਸੋਹਲ ਹੋ ਗਏ। ਦਾਦੀ ਦੀ ਆਖੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਕੁੱਝ ਸੋਚਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੋਹਲ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਪੋਹ-ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵੇਖੋ ਜੋ ਨਜ਼ਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਲੋਕ ਮਸੂਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਮਲੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੱਭਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉਠਦੀ ਹੀ ਅੱਠ ਵਜੇ ਹੈ, ਉਠਣ ਸਾਰ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ (ਬੈ¤ ਟੀ) ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਰਜਾਈ ਵਿਚ ਜਾਂ ਫਟਾਫਟ ਉਠਕੇ ਨਹਾ ਧੋ ਕੇ ਕੰਮਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਹਲ, ਫਿਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਅਨੰਦ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਕਾਹਲੇ ਪਏ ਲੋਕ ਇਕਦਮ ਗਰਮੀਚੋਂ ਕੇ ਫਰਿੱਜ਼ ਦਾ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਜਾਂ ਯਕਦਮ ਏ।ਸੀ। ਥੱਲੇ ਬਹਿਕੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਹੇੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਗੱਲ ਫਿਰ ਉਥੇ ਕੇ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ ਰੁੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀਆਂ। ਕੁਦਰਤ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ। ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਤਾਂ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜਿਥੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਲੋ ਦੇਖੀ ਜਾਊ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਏ ਗਰਮੀ ਹਾਏ ਸਰਦੀ ਕਰਦਾ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਭਾਵ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਵਿਰਸਾ ਕਿ ਜੇਠ ਹਾੜ ਦੀ ਤਪਦੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਹ ਦੀ ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੀ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ। ਜਰਾ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਡੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ :

ਅਸਾੜੁ ਤਪੰਦਾ ਤਿਸੁ ਲਗੈ ਹਰਿ ਨਾਹੁ ਜਿੰਨਾ ਪਾਸਿ॥
ਅਤੇ ਪੋਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਠੰਢ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੋਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਜਿਹੜੇ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹਨ।
ਪੋਖਿ ਤੁਖਾਰੁ ਵਿਆਪਈ ਕੰਠਿ ਮਿਲਿਆ ਹਰਿ ਨਾਹੁ॥

ਸੋ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੀ ਬਚਿੱਤਰ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

****
Post a Comment